Kiracı Elektrik Paylaştırma: Alt Sayaç mı, Metrekare mi?

Kiracı elektrik paylaştırma, tek abonelikle gelen faturanın kiracılar ve ortak alanlar arasında bölünmesi demektir. En adil yöntem, her birimin tükettiği enerjiyi alt sayaçla ölçmek ve ortak alan tüketimini ayrıca, önceden yazılı kurala bağlı bir oranla paylaştırmaktır. Metrekare oranı ise alt sayaç yoksa kullanılabilen, ancak gerçek tüketimi yansıtmayan basit bir yöntemdir.

İş merkezi, plaza, sanayi sitesi ya da çok kiracılı fabrika binasında elektrik çoğu zaman tek abonelik ve tek ana sayaçla gelir. Fatura yöneticiye ya da işletmeye kesilir, kiracılara pay dağıtılır. Bu yazıda iki yöntemi aynı örnek üzerinde hesaplıyor, hangi kalemlere dikkat edilmesi gerektiğini ve yöntemin hangi sınırlar içinde kaldığını anlatıyoruz.

Tek abonelikli binada elektrik neden paylaştırılır?

Elektrik dağıtım şirketi ana sayaçtaki toplam tüketimi tek aboneye faturalar. Kiracıların kendi aboneliği yoksa bu fatura, bina yönetimi ya da mal sahibi tarafından kiracılara bölünür.

Paylaştırma iki soruya cevap verir:

1. Kiracının kendi biriminde ne kadar tükettiği.
2. Asansör, koridor aydınlatması, otopark ve güvenlik gibi ortak alan tüketiminin kime, ne oranda yazılacağı.

Bu ikisi birbirine karışırsa kiracılar arasında anlaşmazlık çıkar. Bu yüzden kural, kira sözleşmesine ya da yönetim planına baştan yazılır.

Ortak sayaç ve alt sayaç nedir?

Ortak sayaç, aynı tüketici grubunda birden fazla gerçek ve/veya tüzel kişinin elektrik tüketimini ölçmek için kurulan tek sayaç demektir. Bu tanım, Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği'nin tanımlar maddesinde yer alır.

Alt sayaç ise ana sayacın arkasında, her kiracının ya da her bölümün kendi tüketimini ölçen ek sayaç demektir. Alt sayaç dağıtım şirketinin faturalama sayacı değildir. Bina içi paylaştırma için kullanılan bir ölçüm noktasıdır.

Ana sayaçtan alt sayaçların toplamı çıkarıldığında kalan değer, ortak alan tüketimi ile iç kayıpların toplamını verir.

Paylaştırma yöntemleri nelerdir?

Pratikte üç yöntem görülür. Hangisinin seçileceği, binada alt sayaç olup olmamasına bağlıdır.

Yöntem	Dağıtım ölçütü	Güçlü yanı	Zayıf yanı
Metrekare oranı	Birim alanı / toplam alan	Kurulumu gerektirmez, basittir	Gerçek tüketimi yansıtmaz
Alt sayaç + ortak alan oranı	Ölçülen kWh + ortak alan payı	Tüketimi yansıtır, itiraz azalır	Alt sayaç ve okuma düzeni ister
Sabit ya da kişi/birim başı pay	Eşit bölüşüm	Hesabı en kolay yöntemdir	Yoğun tüketen birim lehine çalışır

Üretim ya da atölye yapan bir kiracıyla ofis kiracısının tüketimi aynı olmaz. Bu fark büyüdükçe metrekare yöntemi adil olmaktan uzaklaşır.

Örnek: aynı fatura iki yöntemle nasıl dağılır?

Örnek: aylık 20.000 kWh çeken, toplam faturası 100.000 TL olan bir iş merkezi. Ortalama maliyet 5,00 TL/kWh kabul edilmiştir. Bu rakamlar yalnızca hesabı göstermek içindir, gerçek bir binaya ait değildir.

Dört birimin alanları ve alt sayaç okumaları şöyledir:

Birim	Alan (m²)	Alt sayaç (kWh)
A	400	6.000
B	300	3.000
C	200	7.000
D	100	1.000
Kiracı toplamı	1.000	17.000
Ortak alan (20.000 − 17.000)		3.000

Yöntem 1, metrekare oranı: Fatura alan oranıyla bölünür. A 40.000 TL, B 30.000 TL, C 20.000 TL, D 10.000 TL öder.

Yöntem 2, alt sayaç ve ortak alanın m² ile paylaşımı:

1. Ortak alan maliyeti: 3.000 kWh × 5,00 = 15.000 TL.
2. Her birimin kendi tüketimi: A 30.000, B 15.000, C 35.000, D 5.000 TL.
3. Ortak alan payı alan oranıyla dağılır: A 6.000, B 4.500, C 3.000, D 1.500 TL.
4. Birim toplamı: A 36.000, B 19.500, C 38.000, D 6.500 TL. Toplam 100.000 TL eder.

Grafik, iki yöntemin birim başına sonucunu yan yana gösterir. C birimi alanı A ve B'den küçük olduğu halde en çok tüketen birimdir. Metrekare yönteminde 20.000 TL öderken alt sayaç yönteminde 38.000 TL öder. Aradaki 18.000 TL, A, B ve D birimlerine fazladan yazılmış olur.

Birim	Metrekare yöntemi (TL)	Alt sayaç yöntemi (TL)	Fark (TL)
A	40.000	36.000	+4.000
B	30.000	19.500	+10.500
C	20.000	38.000	−18.000
D	10.000	6.500	+3.500
Toplam	100.000	100.000	0

Fark sütunu, metrekare yönteminin ne kadar fazla ya da eksik yazdığını gösterir. Toplam değişmez, yük birimler arasında yer değiştirir.

Paylaştırma hukuken nelerle sınırlıdır?

Kural basit: elektrik enerjisinden kâr edilemez. Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği, birden fazla kişinin adına satın alınan tek bir ortak sayaçla ölçülen elektriğin kâr amaçlı olarak tekrar satılamayacağını belirtir. Kaynak: mevzuat.gov.tr.

Bunun pratik anlamı şudur: Kiracıya yansıtılan tutar, dağıtım şirketi ve tedarikçi faturasındaki gerçek maliyeti aşmamalıdır. Hizmet bedeli, sayaç okuma ücreti ya da yönetim gideri gibi kalemler ayrıca ve açıkça adlandırılarak sözleşmeye yazılır.

Vergi ve fatura düzeni (kiracıya hangi belgenin kesileceği, KDV durumu) için mali müşavire danışılması gerekir. Bu yazı hukuki ya da mali tavsiye değildir.

Faturada ve paylaştırmada nereye bakılır?

Paylaştırma tablosunu hazırlamadan önce şu kontrol listesini uygulayın:

1. Ana sayaç endeksi ve çarpan doğru mu? Alt sayaçların toplamı ana sayacı aşıyorsa okuma ya da çarpan hatası vardır.
2. Alt sayaçlar aynı gün ve aynı saatte mi okunuyor? Farklı günlerde okunan değerler hesabı bozar.
3. Ortak alan tüketimi toplamın makul bir payında mı? Aniden yükselmişse ortak alandaki bir arıza ya da kaçak aranmalıdır.
4. Fatura kalemleri kiracıya doğru yansıtılıyor mu? Enerji bedeli, dağıtım bedeli, vergi ve fonlar ayrı ayrı izlenmelidir. Faturanın kalemlerini elektrik faturası hesaplama aracıyla kontrol edebilirsiniz.
5. Reaktif ve güç aşım bedeli gibi kalemler kimin davranışından doğuyor? Bu bedeller çoğu zaman tek bir kiracının yükünden kaynaklanır. Sözleşmede nasıl paylaşılacağı baştan yazılmalıdır.
6. Paylaştırma kuralı yazılı mı? Kira sözleşmesi ya da yönetim planında yöntem, okuma tarihi ve itiraz süresi bulunmalıdır.

Fatura kalemlerinin nasıl oluştuğunu görmek için elektrik faturası okuma rehberine bakabilirsiniz.

Çok kiracılı ve çok tesisli yapılarda neye dikkat edilir?

Birden fazla bina ya da tesisi olan işletmelerde her tesisin faturası ayrı gelir ve her biri kendi içinde paylaştırılır. Tesisler arasında tarife, sözleşme gücü ve reaktif durumu farklı olabilir.

Bu durumda tek bir tablo yerine tesis bazlı bir yapı gerekir. Önce her tesis kendi içinde kapatılır, sonra konsolide bakılır. Çoklu tesis yönetimi yaklaşımı bu ayrımı korur.

Kiracıların dönemsel dalgalanması da önemlidir. Kiracı değiştiğinde ya da bir birim boşaldığında ortak alan payı yeniden hesaplanır. Boş birimin payı kiracılara değil mal sahibine ait olur, ancak bunun da sözleşmede yazılı olması gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Alt sayaç kurmak zorunlu mu?

Genel bir zorunluluk olarak değerlendirilmemelidir. Bina yönetim planı, kira sözleşmesi ve bölgedeki dağıtım şirketi uygulaması belirleyicidir. Alt sayaç kurmadan önce dağıtım şirketine ve bina yönetimine danışılması gerekir.

Metrekare oranıyla paylaştırma adil mi?

Birimlerin kullanım şekli benzerse kabul edilebilir. Tüketim farkı büyükse metrekare yöntemi düşük tüketeni fazla, yüksek tüketeni az öder hale getirir. Yukarıdaki örnekte C birimi için fark 18.000 TL'dir.

Kiracıdan elektrikte kâr alınabilir mi?

Hayır. Tek ortak sayaçla ölçülen elektriğin kâr amaçlı yeniden satışı yönetmelikle yasaktır. Kiracıya yansıtılan tutar gerçek maliyetle sınırlı kalmalı, ek hizmetler ayrı kalem olarak yazılmalıdır.

Ortak alan elektriği nasıl hesaplanır?

Ana sayaç tüketiminden tüm alt sayaçların toplamı çıkarılır. Kalan değer ortak alan tüketimidir. Bu değer m² oranıyla, eşit pay ya da sözleşmede yazılı başka bir kuralla dağıtılır.

Reaktif ve güç aşım bedeli kiracılara nasıl yansıtılır?

Önce sebebin hangi birimden geldiği tespit edilmelidir. Sözleşmede kural yoksa bedel genellikle toplam tüketim oranında paylaştırılır, ancak bu uyuşmazlık konusudur. Önceden yazılı kural koymak en güvenli yoldur.

Özet

Tek abonelikli binada adil paylaştırmanın temeli ölçümdür. Alt sayaç tüketimi gösterir, ortak alan ayrıca ve yazılı bir kuralla bölünür. Metrekare oranı alt sayaç yokken kullanılabilir ama gerçek tüketimden uzaklaşabilir.

Çok tesisli ve çok kiracılı yapıların faturasını tesis bazında takip etmek, maliyeti doğru kişiye yazmayı ve fazla ödemeyi önlemeyi kolaylaştırır. Covolt'un çoklu tesis yönetimi çözümü, her tesisin tüketimini ve maliyetini ayrı ayrı ortaya koyar. Böylece gereksiz elektrik maliyetinin nerede oluştuğunu bulup düşürmek için karar işletmede kalır, hesabı Covolt yapar.

Son güncelleme: Mayıs 2026. Mevzuat ve tarifeler değişebilir; güncel değerler için kaynaklara bakın.