Otel ve AVM'lerde elektrik tasarrufu: fatura nasıl optimize edilir?

Otel ve AVM'lerde elektrik tasarrufu üç kalemde aranır: abone grubu ve tarife yapısı, sözleşme gücü, iklimlendirme yükünün saatlere yayılması. Bu üç kalem birlikte okunmadan fatura artışının sebebi söylenemez; çünkü artış tüketimden, birim fiyattan ya da sözleşmeden gelebilir.

Aşağıdaki başlıklar, ticarethane tipi tesislerde faturanın hangi satırlarına, hangi sırayla bakılacağını anlatır. Rakamlı örnekler varsayımsaldır ve varsayımları yanlarında yazılıdır.

Otel ve AVM elektrik faturası hangi kalemlerden oluşur?

Otel ve AVM faturası; enerji bedeli, dağıtım bedeli, varsa güç ve güç aşım bedeli, reaktif enerji bedeli, vergi ve fonlardan oluşur. Serbest tüketici olan tesiste enerji bedeli piyasa fiyatına (PTF) bağlıdır, dağıtım bedeli ise ayrı bir satırdır.

EPDK'nın tarife usul ve esaslarına göre dağıtım sistemine bağlı kullanıcılara dağıtım ve reaktif enerji bedelleri uygulanır; çift terimli tarifedeki tüketicilere ayrıca güç ve güç aşım bedeli eklenir. Yani aynı tesiste, aynı ay içinde birbirinden bağımsız dört farklı mekanizma çalışır.

Örnek: Eylül ayında 140.175 kWh tüketen bir tesiste enerji bedeli yaklaşık ₺422.171, dağıtım bedeli ₺165.751 olarak oluşur (örnek tesis verisi, KDV hariç). Dağıtım bedeli tüketimle orantılı, sizin kontrol edemediğiniz bir birim fiyatla gelir; kontrol edilebilen kısım tüketimin ne zaman ve ne kadar yapıldığıdır.

Ticarethane abone grubu nedir ve otel ya da AVM hangi tarifeye girer?

Ticarethane abone grubu, sanayi, mesken, tarımsal faaliyet ve aydınlatma gruplarına girmeyen tüm tüketicilerin dahil olduğu abone grubu demektir. Oteller, AVM'ler, hastaneler, marketler ve ofisler genellikle bu grupta faturalandırılır.

Grubun adı 2022'de değişti. Dağıtım şirketi duyurusuna göre faturalarda "Ticarethane Abone Grubu" yerine "Kamu ve Özel Hizmetler Sektörü ile Diğer Abone Grubu" ifadesi yer alır. Faturanızda eski adı aramayın.

Bu grupta tek terimli ya da çift terimli tarife sınıfı söz konusu olabilir. Tek terimli sınıfta yalnızca dağıtım bedeli alınır. Çift terimli sınıfta dağıtım bedeline ek olarak sözleşmedeki güç (kW) üzerinden güç bedeli alınır ve bu güç aşılırsa aşılan kısıma ilave güç aşım bedeli uygulanır. Hangi sınıfta olduğunuz elektrik tarife türleri sayfasındaki tanımlarla karşılaştırılarak okunabilir. Güncel birim bedeller için EPDK tarife tablosuna bakın.

Sözleşme gücü nasıl seçilir ve aşım ne zaman maliyet çıkarır?

Sözleşme gücü, abonenin talebi üzerine çekeceği kabul edilen ve sözleşmede belirtilen güç miktarı demektir. Çok yüksek seçilirse her ay kullanılmayan güç için güç bedeli ödenir; çok düşük seçilirse aşım bedeli ve sözleşme değişikliği riski doğar.

Otel ve AVM'de tepe talep mevsimle değişir. Yaz aylarında iklimlendirme ve yoğun doluluk tepe talebi yukarı çeker, kış aylarında düşürür. Bu yüzden tek bir ayın tepesine göre değil, 12 aylık tepe talep eğrisine göre karar verilir.

Örnek (varsayımsal): Aylık tepe talebi kışın 500 kW, Ağustos'ta 860 kW olan bir otel. Güç bedeli birim fiyatı B (TL/kW-ay), aşım bedeli birim fiyatı 2B kabul edilmiştir. Gerçek oran için güncel tarife tablosuna bakın.

Sözleşme gücü	Aşım yapan aylar (kW)	Aşım bedeli	Güç bedeli (12 ay)	Yıllık toplam
900 kW	Yok	0	10.800 B	10.800 B
800 kW	Temmuz 40, Ağustos 60	200 B	9.600 B	9.800 B
700 kW	Haziran 60, Temmuz 140, Ağustos 160, Eylül 20	760 B	8.400 B	9.160 B

Grafik, aynı otelin üç sözleşme gücü seçeneğinde yıllık toplamın nasıl değiştiğini gösterir. 700 kW satırı en düşük toplamı verir, ama tablo tek başına karar için yetmez. Mevzuata göre çift terimli tarifede, birbirini izleyen iki fatura döneminde talep gücünün %10'unu aşan kullanıcı için yeni güce göre sözleşme ya da ek sözleşme yapılır. 700 kW için bu sınır 770 kW'tır; Temmuz (840) ve Ağustos (860) art arda aşıyor. 800 kW için sınır 880 kW'tır ve hiçbir ay aşmıyor.

Karar bu yüzden yalnızca toplam tutara göre verilmez; aşım sayısı, art arda gelen dönemler ve sözleşme değişikliği koşulları birlikte değerlendirilir. Karar işletmeye aittir, hesap ise gerçek 12 aylık veriyle yapılır. Konunun ayrıntısı için demand ve aşım bedeli yönetimi yazısına bakabilirsiniz.

İklimlendirme yükü fatura maliyetini nasıl etkiler?

İklimlendirme yükü, otel ve AVM'de hem tüketimi hem tepe talebi belirleyen en büyük değişkenlerden biri demektir. Sistemlerin aynı anda devreye girmesi tepe talebi yükseltir; devreye girişin saatlere yayılması tepeyi aşağı çeker.

Tesislerde tüketim mevsimle belirgin biçimde dalgalanır. Örnek bir tesisin aylık tüketimi (bin kWh): Kasım 101, Haziran 181, Temmuz 189, Ağustos 177,4. Aynı tesiste Ağustos'tan Eylül'e tüketim %21 düşmüştür.

Grafik, aynı tesisin 12 aylık tüketim eğrisini gösterir. Yaz aylarındaki yükselişin ne kadarının iklimlendirmeden, ne kadarının doluluk ya da ziyaretçi sayısından geldiği ancak saatlik veriyle ayrılabilir.

Bakılacak başlıca noktalar şunlardır:

• Sabah ön soğutmanın tüm bölgelerde aynı dakikada başlayıp başlamadığı
• Boş odalarda ve kapalı mağaza alanlarında set sıcaklığının korunup korunmadığı
• Chiller ve fan gruplarının gece ve kapanış sonrası çalışma süresi
• Isıtma-soğutma sistemlerinin aynı bölgede birlikte çalışıp çalışmadığı

Bu kalemlerin her biri hem kWh'yi hem de tepe talebi etkiler. Mesai ya da açılış saati dışındaki tüketimi görmek için saatlik sayaç verisi gerekir.

Reaktif enerji otel ve AVM'de neden ceza çıkarabilir?

Reaktif enerji, motor ve kompresör gibi indüktif yüklerin şebekeden çektiği, iş yapmayan ama ölçülen enerji demektir. İklimlendirme yoğun bir ticari tesiste chiller, pompa ve fan motorları nedeniyle reaktif oran yükselebilir.

50 kVA ve üzeri tesislerde endüktif reaktif enerjinin aktif enerjiye oranı için sınır %20, kapasitif için %15'tir (EPDK Tarife Uygulamalarına İlişkin Usul ve Esaslar, Madde 13). Sınır aşılırsa o dönemde ölçülen reaktif enerjinin tamamı faturalanır, yalnızca aşan kısım değil. Ticarethane abone grubu da reaktif bedel kapsamındadır.

Kapasitif taraf, kompanzasyon panosu gece ve düşük yük saatlerinde de devrede kaldığında öne çıkar. Ayrıntı için kompanzasyon nasıl çalışır yazısına bakabilirsiniz.

Otel ve AVM faturasında nereye bakılır? Kontrol listesi

Faturada önce abone grubu ve tarife sınıfı, sonra güç ve reaktif satırları, en son birim fiyatlar okunur. Üç soruya birlikte cevap aranır: tüketim mi arttı, birim fiyat mı değişti, sözleşme mi uyumsuz?

1. Abone grubunu ve tek ya da çift terimli sınıfı fatura üzerinde teyit edin.
2. Sözleşme gücünü, son 12 ayın aylık tepe talebiyle karşılaştırın.
3. Güç aşım satırı olan ayları ve bunların art arda gelip gelmediğini işaretleyin.
4. Reaktif enerji bedeli satırında endüktif ve kapasitif oranı ayrı ayrı kontrol edin.
5. Aylık kWh değişimini doluluk, ziyaretçi sayısı ve hava sıcaklığıyla birlikte okuyun.
6. Serbest tüketiciyseniz enerji bedelini PTF ve marj üzerinden kontrol edin. Hesap yöntemi için serbest piyasa faturası elle hesaplama yazısına bakabilirsiniz.

PTF, gün öncesi piyasasında her saat için ayrı oluşur: günde 24, 30 günlük ayda 720 ayrı fiyat. Tüketimin hangi saatlere yığıldığı bu yüzden enerji bedelini de etkiler.

Sıkça Sorulan Sorular

Otelde elektrik tasarrufu nereden başlar?

Faturanın üç parçasına birlikte bakmakla başlar: tüketim, birim fiyat ve sözleşme gücü. Ardından iklimlendirme, aydınlatma ve çamaşırhane gibi büyük yüklerin saatlik tüketim profili çıkarılır.

AVM'ler hangi abone grubunda faturalandırılır?

AVM'ler genellikle ticarethane, yani güncel adıyla Kamu ve Özel Hizmetler Sektörü ile Diğer abone grubunda faturalandırılır. Hangi tarife sınıfında olduğunuz faturada ve dağıtım şirketi kayıtlarında yazar.

Sözleşme gücünü düşürmek her zaman tasarruf sağlar mı?

Hayır. Güç bedeli düşer ama aşım bedeli ve sözleşme değişikliği riski artabilir. Mevzuata göre birbirini izleyen iki fatura döneminde %10 sınırı aşılırsa yeni güce göre sözleşme yapılır; bu yüzden karar 12 aylık talep verisiyle verilmelidir.

Reaktif ceza yalnızca sanayide mi çıkar?

Hayır. Reaktif enerji bedeli ticarethane abone grubunu da kapsar. Chiller, pompa ve fan gibi motor yükleri bulunan otel ve AVM'lerde oran sınırı aşabilir.

Kapanış

Otel ve AVM'de optimizasyon, tek bir önlemle değil üç kalemin birlikte okunmasıyla yapılır: tarife sınıfı, sözleşme gücü ve iklimlendirme yükünün zamanlaması. Sözleşme gücünde en düşük toplam her zaman en doğru seviye değildir; aşım sayısı ve art arda dönem kuralı da hesaba girer. Covolt, saatlik sayaç verisinden bu üç kalemi birlikte hesaplayıp maliyeti fatura gelmeden önlemeye yardımcı olur; kendi tarife seçeneklerinizi tarife optimizasyonu sayfasından inceleyebilirsiniz.

Son güncelleme: Kasım 2026. Mevzuat ve tarifeler değişebilir; güncel değerler için kaynaklara bakın.