Sözleşme Gücü Düşürme: 12 Aylık Demand ile Doğru Seviye Nasıl Seçilir?

Sözleşme gücü düşürme kararı, son 12 ayın en yüksek demand değerine bakılarak verilir. Demand, bir fatura döneminde ölçülen en yüksek güç talebi (kW) demektir. 12 ayın tepe değeri sözleşme gücünün belirgin biçimde altında kalıyorsa düşürmek her ay ödenen güç bedelini azaltır; tepe değer sözleşmeye yaklaşıyorsa ya da onu aşıyorsa aşım bedeli riski büyür.

Karar tek bir aya bakılarak verilmez. Yaz soğutması, kış ısıtması, bayram durağanlığı ve yeni hat eklemek tepe değeri değiştirir. Bu yazıda 12 aylık veriden karar tablosunun nasıl kurulduğunu, dört sözleşme seviyesinin yıllık maliyetini ve başvurunun nasıl işlediğini örnek bir tesis üzerinden anlatıyoruz.

Sözleşme gücü nedir, bağlantı gücünden farkı ne?

Sözleşme gücü, abonenin çekeceğini kabul ettiği ve sözleşmesinde yazan güç miktarı (kW) demektir. Çift terimli tarifedeki kullanıcıdan her ay bu güç üzerinden güç bedeli alınır. Çift terimli tarife, enerji (kWh) üzerinden dağıtım bedeline ek olarak sözleşme gücü (kW) üzerinden de bedel alınan tarife sınıfı demektir.

Bağlantı gücü ise kullanım yerinin elektrik projesindeki kurulu güçten hesaplanan teknik büyüklüktür. Çift terimli tarifede faturada ücretlendirilen büyüklük sözleşme gücüdür. Ayrıntılı tanım için sözleşme gücü nedir sayfasına bakabilirsiniz.

Tek terimli tarifede güç bedeli ve güç aşım bedeli uygulanmaz. Bu yazıdaki karar yalnızca çift terimli tarifedeki kullanıcıları ilgilendirir. Demand'ın nasıl ölçüldüğü demand bedeli nedir sayfasında anlatılıyor.

12 aylık demand verisi neden gerekir?

12 aylık veri gerekir, çünkü mevsim etkisi ancak tam bir yılda görülür. Tek bir kış ya da yaz ayına bakarak verilen karar, öteki mevsimin tepesini kaçırır.

Aylık tepe değer, her fatura döneminde sayaçtan kaydedilen en yüksek demand değeridir. Kısa süreli bir sıçrama değil, aynı anda çalışan motorların, kompresörlerin ve fırınların oluşturduğu yük birikimi tepeyi belirler. Bu yüzden saat saat yük profiline bakmak, tek bir aylık rakamdan daha çok bilgi verir.

Aşağıdaki grafik örnek bir tesisin 12 aylık verisini gösterir. Veri varsayımsaldır, gerçek bir müşteriye ait değildir.

Grafik, örnek tesiste en yüksek demand'ın Temmuz ayında 910 kW'a, Ağustos ayında 900 kW'a çıktığını, diğer aylarda 700-880 kW bandında kaldığını gösterir. 1.000 kW'lık sözleşme çizgisi ile aylık tepe arasındaki boşluk, kullanılmayan ama her ay bedeli ödenen kapasitedir.

Sözleşme gücü aşılırsa ne olur?

Sözleşme gücü aşılırsa aşılan kısım için ayrıca güç aşım bedeli ödenir. Güç aşım bedeli, aşılan kW ile EPDK tarife tablosundaki güç aşım birim fiyatının çarpılmasıyla bulunur. Bu yazıdaki örnekte aşım birim fiyatı, güç bedeli birim fiyatının iki katı kabul edilmiştir; güncel çarpan ve fiyatlar için EPDK tarife tablolarına bakın.

Hesap iki adımdır:

1. Dönemin en yüksek demand'ından sözleşme gücünü çıkarın: aşım (kW). Sonuç sıfır ya da negatifse aşım yoktur.
2. Aşımı, güç aşım birim fiyatıyla çarpın.

Aşımın bir de sözleşme sonucu vardır. EPDK'nın Tarife Uygulamalarına İlişkin Usul ve Esaslar metninin 12. maddesine göre çift terimli tarifedeki kullanıcının talep gücünü birbirini izleyen iki fatura döneminde yüzde 10 aşması halinde yeni güce göre sözleşme ya da ek sözleşme yapılır. Kural ayrıntıları güç aşımı cezası sayfasında, bedelin yönetimi ise demand, sözleşme gücü ve aşım bedeli yazısında anlatılıyor.

Düşürmenin ve artırmanın maliyet mantığı nedir?

Güç düşürmek kullanılmayan kapasitenin maliyetini azaltır ama aşım riskini artırır; artırmak aşım riskini azaltır ama güç bedelini yükseltir. Karar iki maliyetin dengesidir:

• Boşta kapasite maliyeti: Kullanılmayan kW için her ay ödenen güç bedeli.
• Aşım maliyeti: Aşılan kW için ödenen güç aşım bedeli.

Örnekte güç bedeli birim fiyatına B diyelim; gerçek değer tarife tablosundan alınır. Aşım birim fiyatı 2B kabul edilmiştir. Tesisin sözleşme gücü 1.000 kW, yıllık tepe demand'ı 910 kW'tır. Dört seviyenin yıllık maliyeti şöyle hesaplanır:

Sözleşme seviyesi	Güç bedeli (12 ay)	Aşan aylar ve kW	Aşım bedeli	Yıllık toplam
1.000 kW	12 × 1.000 = 12.000 B	Yok	0	12.000 B
950 kW	12 × 950 = 11.400 B	Yok (tepe 910)	0	11.400 B
900 kW	12 × 900 = 10.800 B	Temmuz: 10 kW	10 × 2B = 20 B	10.820 B
850 kW	12 × 850 = 10.200 B	Haziran 30, Temmuz 60, Ağustos 50 = 140 kW	140 × 2B = 280 B	10.480 B

Bu örnekte 850 kW seviyesi yıllık toplamı en düşük bırakır: 10.480 B, 1.000 kW'a göre 1.520 B daha azdır. Temmuz ayında 850 kW'ın aylık güç bedeli kazancı 150 B, aşım bedeli ise 120 B'dir; yani o ayda bile net kazanç 30 B olur.

Ancak bu sonuç riski görünmez kılmamalı. 850 kW'ta üç ay aşım oluşur ve en yüksek tepe 910 kW'tır. Yüzde 10 sınırı 935 kW'a denk geldiği için bu örnekte yeniden sözleşme koşulu doğmaz. Yük artarsa ya da yeni bir hat eklenirse tablo hızla değişir.

Grafik, yıllık toplam maliyetin sözleşme seviyesi düştükçe bu örnekte azaldığını gösterir. Aşım aylarının sayısı ise 950 kW'ta sıfırdan 850 kW'ta üç aya çıkar. Gerçek tesiste sonuç, yük profiline ve güncel tarifeye göre değişir.

12 aylık demand verisinden karar tablosu nasıl kurulur?

Karar tablosu, her ay için sözleşme gücünü, en yüksek demand'ı, boşta kalan kapasiteyi ve aşımı yan yana koyar. Tablonun amacı tepe değeri sözleşmeyle kıyaslamaktır.

Aşağıdaki tablo örnek tesisin varsayımsal verisidir. Sözleşme gücü 1.000 kW kabul edilmiştir.

Ay	Sözleşme (kW)	En yüksek demand (kW)	Boşta (kW)	Aşım (kW)
Kasım	1.000	720	280	0
Aralık	1.000	810	190	0
Ocak	1.000	830	170	0
Şubat	1.000	760	240	0
Mart	1.000	770	230	0
Nisan	1.000	820	180	0
Mayıs	1.000	700	300	0
Haziran	1.000	880	120	0
Temmuz	1.000	910	90	0
Ağustos	1.000	900	100	0
Eylül	1.000	790	210	0
Ekim	1.000	750	250	0

Tabloyu kurmak için şu adımlar izlenir:

1. Son 12 ayın aylık en yüksek demand değerlerini fatura ya da sayaç verisinden toplayın.
2. Adayı seçtiğiniz sözleşme seviyelerinin her biri için aylık aşımı hesaplayın.
3. Her seviye için 12 aylık güç bedelini ve aşım bedelini toplayın.
4. Yüzde 10 sınırını (seviye × 1,10) en yüksek tepe ile karşılaştırın.
5. Yük artışı planınız varsa (yeni hat, yeni makine) tepe değere ekleyin.

Faturada nereye bakılır? Kontrol listesi

Karar için gereken veriler faturada ve sayaç kayıtlarında bulunur. Başvurudan önce şu listeyi gözden geçirin:

• Tarife sınıfınız çift terimli mi, tek terimli mi?
• Faturadaki sözleşme gücü kaç kW?
• Son 12 ayın her biri için en yüksek demand değeri kaç kW?
• Güç aşım bedeli satırı hangi aylarda faturaya yansımış?
• Yaz ve kış tepeleri arasındaki fark ne kadar?
• Önümüzdeki 12 ayda yük artışı ya da azalışı planlanıyor mu?
• Reaktif oranlarınız limit içinde mi? Ayrıntı için reaktif ceza hesaplama sayfasına bakabilirsiniz.

Sözleşme gücü değişikliği için nasıl başvurulur?

Çift terimli tarifede güç değişikliği talebi yazılı olarak dağıtım şirketine yapılır. Usul ve Esaslar'a göre talep dağıtım şirketince uygun bulunursa, yeni sözleşme ya da ek sözleşme tarihinin içinde bulunduğu dönemden sonraki fatura döneminde yeni güç dikkate alınarak faturalama yapılır.

Başvuruda sayılacak sayı sınırı, süre ve belge ayrıntıları dağıtım şirketine göre farklı uygulanabilir. Bu nedenle başvurudan önce bağlı olduğunuz dağıtım şirketinin güncel prosedürünü ve EPDK'nın yayımladığı Usul ve Esaslar metnini kontrol edin.

Sıkça Sorulan Sorular

Sözleşme gücünü düşürmek her zaman tasarruf sağlar mı?

Hayır. Düşürme, yalnızca 12 aylık tepe değerlerin yeni seviyenin altında ya da çok az üstünde kaldığı durumlarda güç bedelini azaltır. Tepeler sık sık yeni seviyeyi aşıyorsa aşım bedeli, güç bedelindeki kazancı azaltabilir ya da silebilir.

Güç aşım bedeli nasıl hesaplanır?

Güç aşım bedeli, dönemin en yüksek demand'ının sözleşme gücünü aşan kısmı (kW) ile EPDK tarife tablosundaki güç aşım birim fiyatının çarpımıdır. Güncel birim fiyatlar için EPDK'nın yayımladığı tarife tablolarına bakın.

Yüzde 10 aşım kuralı ne anlama gelir?

Çift terimli tarifedeki kullanıcı, birbirini izleyen iki fatura döneminde talep gücünü yüzde 10 aşarsa yeni güce göre sözleşme ya da ek sözleşme yapılır. Kural, Tarife Uygulamalarına İlişkin Usul ve Esaslar'ın 12. maddesinde yer alır.

Tek terimli tarifede sözleşme gücü düşürmek bir şey değiştirir mi?

Tek terimli tarifede güç bedeli ve güç aşım bedeli hesaplanmaz. Bu nedenle bu yazıdaki karar tablosu yalnızca çift terimli tarifedeki kullanıcılar için anlamlıdır.

Sonuç

Sözleşme gücü kararı, 12 aylık tepe değerlerin yeni seviyeyle karşılaştırılmasına dayanır. Örnek tesiste 850 kW yıllık toplamı en düşük bırakır, ancak üç ay aşım oluşturur; 950 kW ise aşımsız çalışır ve daha yüksek bir toplam verir. Hangi riskin kabul edileceği, yük profiline ve planlanan değişikliklere bağlıdır.

Covolt, sayaç verisinden aylık demand değerlerinizi çıkarıp seviyeyi doğru hesaplamanızı sağlar; kendi tablonuzu görmek için sözleşme gücü nedir sayfasından başlayabilirsiniz.

Son güncelleme: Kasım 2026. Mevzuat ve tarifeler değişebilir; güncel değerler için kaynaklara bakın.