Tedarikçi karbon verisi talebi: müşteri emisyon anketine nasıl yanıt verilir?

Tedarikçi karbon verisi talebine yanıt vermek için üç şey gerekir: yıllık elektrik tüketiminin MWh olarak kayıtlı ve tesis bazında ayrılmış hali, kullanılan emisyon faktörünün kaynağı ve elektriğin yenilenebilir olduğunu gösteren belgeler. Müşterinizin gönderdiği emisyon anketi çoğunlukla bu üç bilgiyi ister. Aşağıda anketin elektrik kısmının nasıl hazırlanacağı ve hangi belgelerin istenmesi gerektiği adım adım anlatılıyor.

İhracat yapan bir fabrikaya gelen emisyon anketi, çoğunlukla ürün karbon ayak izi ya da kurumsal envanter hesabı için veri toplar. Bu hesabın elektrik tarafı, tesisin sayaçtan okunan tüketimine dayanır. Veri baştan düzgün hazırlanmışsa anketi cevaplamak çok daha kolay olur.

Müşteri emisyon anketi neden elektrik verisi ister?

Müşteri emisyon anketi, bir alıcının tedarikçilerinden kendi değer zincirindeki emisyonu hesaplamak için istediği standart veri formudur. Elektrik, imalat tesislerinde önemli bir dolaylı emisyon kalemidir.

GHG Protocol'e göre Kapsam 2, elektrik, buhar, ısı veya soğutma satın alımlarına bağlı dolaylı emisyonları ifade eder. Fabrikada makineleri, aydınlatmayı ve şarj ekipmanını çalıştıran şebeke elektriği bu kapsama girer.

Anketler farklı biçimlerde gelir. CDP gibi platformlar üzerinden de gelebilir, müşterinin kendi Excel formu olarak da. Hepsinin ortak sorusu aynıdır: ne kadar elektrik tükettiniz ve bu elektriğin emisyonu nasıl hesaplandı?

Anket elektrik için hangi bilgileri ister?

Anket elektrik için üç bilgi ister: tüketim miktarı, emisyon faktörü ve yenilenebilir payı. Tüketim miktarı MWh cinsinden ve çoğu zaman tesis bazında istenir.

Örneğin CDP'nin kurumsal anketi, enerji tüketim toplamlarının MWh olarak bildirilmesini ister. Tedarik zinciri anketinde de enerji verisi MWh cinsinden ve tesis bazında toplanır. Elektrik için harcanan para tutarı kabul edilmez; MWh değeri gerekir. Yani fatura tutarı değil, fatura üzerindeki kWh bilgisi esastır.

Hesabın temeli de bu veridir. Sayaçtan ölçülen tüketim ya da kWh/MWh cinsinden tüketimi gösteren faturalar, en hassas faaliyet verisini sağlar.

Konum bazlı ve piyasa bazlı yöntem nedir?

Konum bazlı yöntem, elektriğin emisyonunu tesisin bulunduğu şebekenin ortalama emisyon faktörüyle hesaplamak demektir. Piyasa bazlı yöntem ise emisyonu, işletmenin satın aldığı elektriğe bağlı sözleşme ve belgelerle hesaplamak demektir.

GHG Protocol Scope 2 Rehberi'ne göre şirketler Kapsam 2 emisyonunu hem şebeke ortalamasını yansıtan konum bazlı yöntemle hem de sözleşmeli enerji alımlarını yansıtan piyasa bazlı yöntemle raporlar. Buna çift raporlama denir. Rehber, piyasa bazlı raporlamayı desteklemek için bir bilgi hiyerarşisi tanımlar.

Pratikte fark şudur: konum bazlı sonuç şebeke karışımına bağlıdır, piyasa bazlı sonuç alım tercihlerinize. Müşteriniz hangisini istediğini anketle belirtir. Çoğu zaman ikisini birden ister. Bu nedenle iki hesabın da aynı tüketim verisinden çıkması gerekir.

Kapsam 2 hesabının ayrıntısı bu yazının konusu değil. Adım adım hesap için ayrı bir yazı hazırlanıyor.

Elektrik verisi anket için nasıl hazırlanır?

Elektrik verisi, dört adımda anket için hazır hale getirilir. Amaç, her sayı için nereden geldiğini gösterebilmektir.

1. Tesis listesini çıkarın. Ankette istenen kapsam (tek tesis, tüm şirket, belirli bir ürün hattı) netleşmeden veri toplamayın.
2. Raporlama dönemini sabitleyin. Çoğu anket takvim yılını ister. Dönem başı ve sonu faturalarla örtüşmeli.
3. Aylık tüketimi kWh olarak toplayın, sonra MWh'a çevirin. 1 MWh, 1.000 kWh demektir. Kaynak sayaç verisi ya da fatura olmalı.
4. Kendi üretiminizi ayırın. Çatı GES'iniz varsa şebekeden çekilen ile kendi ürettiğiniz ve tükettiğiniz enerji ayrı satırlarda olmalı.

Örnek: Bir ayda 140.175 kWh tüketen bir tesis ankete 140,175 MWh yazar. Kasım 2025 – Ekim 2026 arasındaki 12 aylık tüketimi aşağıdaki gibi olan bir tesisin yıllık toplamı yaklaşık 1.788 MWh çıkar. Aylık değerlerin toplamı 1.788,2 bin kWh'tir.

Grafik, örnek tesisin aylık tüketiminin yıl içinde dalgalandığını gösteriyor. Temmuz'da 189 bin kWh ile en yüksek, Kasım'da 101 bin kWh ile en düşük değere ulaşıyor. Anket yıllık toplam isterse de aylık dağılımı elinizde tutmak, müşterinin ek sorusuna hızlı cevap vermenizi sağlar.

Müşteriye hangi belgeler gönderilir?

Müşteriye gönderilecek belgeler, verinin kaynağını ve emisyon faktörünün dayanağını gösteren belgelerdir. Anket formu tek başına yeterli sayılmayabilir. Denetim ya da doğrulama istenirse aynı belgeler yeniden talep edilir.

Hazır tutulması gerekenler:

• Aylık elektrik faturaları ya da dağıtım şirketinin sayaç okuma kayıtları.
• Tüketimi tesis bazında toplayan ve kaynağı belli olan bir tablo.
• Kullanılan emisyon faktörünün kaynağı ve yılı.
• Yenilenebilir elektrik iddiası varsa ilgili sertifikalar ve itfa kayıtları.
• Hesabı kimin, ne zaman hazırladığını gösteren kısa bir not.

Emisyon faktörü seçimi ayrı bir konudur. Türkiye için hangi faktörün hangi yılda kullanılacağı, elektrik emisyon faktörü üzerine hazırlanan yazıda ele alınacak. Burada önemli olan, faktörün kaynağını ve yılını belgeleyebilmenizdir.

Yenilenebilir elektrik iddiası hangi belgeyle desteklenir?

Yenilenebilir elektrik iddiası, enerji nitelik sertifikasıyla desteklenir. Sertifika, üretilen elektriğin yenilenebilir kaynaktan geldiğini kayıt altına alır.

Türkiye'de resmî sistem YEK-G'dir. YEK-G belgesi, tüketicilere tedarik edilen elektriğin yenilenebilir kaynaklardan üretildiğinin takibi ve ispatı için Kurumca yetkilendirilen lisans sahibi tüzel kişi tarafından ihraç edilir. Her 1 megavatsaat belgelendirilebilir üretim için 1 adet YEK-G belgesi ihraç edilir. Uluslararası alıcılar ise sıklıkla I-REC sertifikası ister. İki belgenin farkı ayrı bir yazıda anlatılacak. I-REC sertifikası nedir yazısı ön bilgi için yeterlidir.

Sertifika alırken müşterinizin hangi belgeyi kabul ettiğini önceden sorun. Belge türü, itfa tarihi ve kapsadığı dönem anketteki dönemle örtüşmelidir. Aksi halde belge iddiayı desteklemez.

Anket cevaplanırken en sık yapılan hatalar

Hataların çoğu veri kaynağındandır, hesaptan değil. Birkaç tanesi tekrar eder.

Hata	Neden sorun olur	Nasıl önlenir
Tutar (TL) yazmak	Anket MWh ister	Faturadaki kWh satırını kullanın
Dönemlerin karışması	Fatura dönemi takvim yılıyla örtüşmez	Dönemi sayaç verisiyle hizalayın
Çoklu tesisin tek satırda verilmesi	Tesis bazlı soru cevapsız kalır	Her tesisi ayrı satır yapın
Faktör kaynağını yazmamak	Hesap doğrulanamaz	Kaynak ve yılı not edin
Sertifikasız yenilenebilir iddiası	İddia belgelenemez	İtfa kaydını ekleyin

Bu hataların bir kısmı, verinin farklı kişilerde dağınık durmasından çıkar. Enerji sorumlusu tüketimi bilir, mali işler faturayı tutar, sürdürülebilirlik ekibi anketi doldurur.

Faturada ve kayıtlarda nereye bakılır? Kontrol listesi

Anketi göndermeden önce şu listeyi gözden geçirin:

• Aylık kWh toplamı 12 ay için eksiksiz mi?
• Fatura tüketimi ile sayaç verisi uyuşuyor mu?
• Tesis sayısı ve adresleri ankette istenenle aynı mı?
• Kendi GES üretiminiz ayrı gösterildi mi?
• Emisyon faktörünün kaynağı ve yılı yazıldı mı?
• Sertifika varsa dönem, miktar ve itfa kaydı eşleşiyor mu?
• Hesabı hazırlayan ve kontrol eden kişi belli mi?

Fatura kalemlerini nasıl okuyacağınızı merak ediyorsanız elektrik faturası okuma rehberi bu adımda işe yarar.

Sıkça Sorulan Sorular

Tedarikçi karbon verisi talebi zorunlu mudur?

Müşterinin talebi çoğu zaman sözleşmeye ya da tedarikçi kabul koşullarına bağlıdır. Zorunluluk, müşterinizle yaptığınız anlaşmaya ve hedef pazarın düzenlemelerine göre değişir. Kendi sözleşmenizi ve müşterinizin tedarikçi politikasını kontrol edin.

Ürün karbon ayak izi için elektrik verisi nasıl kullanılır?

Ürün karbon ayak izinde, tesisin elektrik tüketimi üretim miktarına bölünerek ürün başına payı bulunur. Bunun için hat ya da ürün bazında tüketimi ayırabilmek gerekir. Alt sayaç ya da hat bazlı ölçüm yoksa, tüketim üretim saatlerine göre paylaştırılır ve bu varsayım ankette belirtilir.

Müşteri emisyon anketinde hem konum hem piyasa bazlı değer mi verilir?

GHG Protocol çift raporlama ister: sözleşmeli enerji belgelerinin bulunduğu piyasalarda konum bazlı ve piyasa bazlı sonuçlar birlikte raporlanır. Müşterinizin anketi tek değer istiyorsa, hangi yöntemi istediğini sorun. Emin değilseniz ikisini de hazır tutun.

Elektrik faturası kWh yerine TL gösterirse ne yapılır?

Fatura özetinde kWh satırı vardır. Bulunamazsa dağıtım şirketinin sayaç okuma kaydından ya da OSOS verisinden alınır. TL tutarını MWh'a çevirmeye çalışmayın, çünkü birim fiyat aydan aya değişir.

Özet

Tedarikçi karbon verisi talebine yanıt, düzenli bir elektrik tüketim kaydına dayanır. Aylık kWh verisi, tesis bazlı ayrım, faktör kaynağı ve gerekirse sertifika kayıtları hazırsa anketi cevaplamak çok daha kolaylaşır. Covolt, sayaç verisinden aylık ve tesis bazlı tüketimi düzenli tutarak bu veriyi önceden hazır hale getirir; karbon salımı takibi çözümüyle kendi tesisinizin verisini görebilirsiniz.

Son güncelleme: Kasım 2026. Mevzuat ve tarifeler değişebilir; güncel değerler için kaynaklara bakın.