Enerji verimliliği destekleri 2026: VAP ve EKA şartları, başvuru adımları

Enerji verimliliği destekleri, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın tesislere verdiği geri ödemesiz hibelerdir. 2026'da iki program öne çıkıyor: yatırım bedelinin en fazla %30'unu karşılayan Verimlilik Artırıcı Proje (VAP) desteği ve enerji giderinin en fazla %30'unu performansa göre karşılayan Enerji ve Karbon Azaltımı (EKA) desteği. Başvurular EVDES üzerinden elektronik ortamda yapılır.

Bu yazı iki programın oranını, üst limitini, ön şartlarını ve başvuru adımlarını anlatıyor. Örnek bir hibe hesabı ve başvuru öncesi hazırlanacak veri listesi de var. Çağrı koşulları değişebildiği için kesin şartları Bakanlığın güncel duyurusundan teyit etmeniz gerekir.

Enerji verimliliği destekleri nelerdir?

Enerji verimliliği destekleri, enerji tüketimini azaltan yatırımlara ya da elde edilen azaltıma Bakanlık bütçesinden verilen hibelerdir. Dayanağı, 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu'nun 8. maddesidir. Kanuna göre destekler hibe veya faiz desteği olarak verilir ve destek bedeli her yıl yeniden değerleme oranında artırılır (mevzuat.gov.tr).

2026'daki iki programı yan yana görelim:

Program	Neyi destekler?	Destek oranı	2026 üst limit
VAP (Verimlilik Artırıcı Proje)	Enerji verimliliği yatırımının bedelini	Proje bedelinin en fazla %30'u	27.092.663 TL
EKA (Enerji ve Karbon Azaltımı)	Enerji yoğunluğu, karbon yoğunluğu veya spesifik enerji tüketimindeki azaltımı	2026 enerji giderinin en fazla %30'u	18.061.775 TL

Grafik, iki programın 2026 üst limitlerini karşılaştırıyor: VAP için yaklaşık 27,09 milyon TL, EKA için yaklaşık 18,06 milyon TL. Bu tutarlar Bakanlığın Haziran 2026 duyurusuna dayanan haberlerde aktarılıyor (AA). 2027 tutarları yeni yeniden değerleme oranıyla belirlenecek.

VAP desteği nedir ve neleri kapsar?

VAP, enerji tüketen sistem, ekipman ve proseslerdeki iyileştirmelerin yatırım bedeli üzerinden verilen hibe desteği demektir. Amaç, verimsizliklerin, kayıpların ve enerji atıklarının giderilmesidir. Bakanlığın usul ve esaslarına göre destek oranı, KDV hariç proje bedelinin en fazla %30'udur (VAP Usul ve Esasları).

Bakanlığın 2024 çağrısında öne çıkan proje başlıkları şunlardı (Bakanlık duyurusu):

• Elektrik motorlarının verimlisiyle değiştirilmesi veya değişken hız sürücü uygulamaları
• Atık ısı geri kazanımı
• Mevcut sistemlerin tüketimini azaltan otomasyon projeleri

Bu liste 2024 çağrısına aittir. 2026 kapsamını Bakanlığın güncel sayfasından kontrol etmek gerekir.

2026'da dikkat edilecek bir eşik var. Bakanlığın 30 Mart 2026 tarihli duyurusuna dayanan kaynaklara göre, 1 Temmuz 2026'dan itibaren KDV hariç proje bedeli 5 milyon TL'nin üzerinde olan projeler kabul ediliyor. Bu eşik resmî duyuru metninden doğrudan teyit edilmedi; başvurudan önce Bakanlık sayfasında kontrol edin.

EKA desteği VAP'tan nasıl ayrılır?

EKA, yatırımı değil sonucu destekler: işletme enerji yoğunluğunu, karbon yoğunluğunu veya spesifik enerji tüketimini düşürürse enerji giderinin bir kısmı hibe olarak döner. Spesifik enerji tüketimi, birim üretim başına harcanan enerji demektir; örneğin ton başına kWh. Program 2026'da başlatıldı. İmalat sanayinin yanı sıra otel, alışveriş merkezi, hastane ve ofis binaları da başvurabiliyor (Enerji Ekonomisi).

2026 takvimi şöyle aktarılıyor:

• Referans dönemi: Ocak 2023 – Aralık 2025
• Başvuru dönemi: 1 Temmuz – 30 Eylül 2026
• Uygulama ve izleme dönemi: Ocak – Aralık 2026
• Ödeme dönemi: Temmuz 2027 ve sonrası

Yani 2026 EKA başvuru dönemi 30 Eylül'de kapandı. Bugün yapılabilecek iş, bir sonraki çağrıya hazırlanmaktır. Programın izleme ve ödeme mantığı nedeniyle EKA'da tüketim verisinin düzenli ve doğru tutulması belirleyicidir. Bir meslek odası duyurusu, nihai değerlendirmede azaltımın %70 ve üzerinde gerçekleşmesi şartını da aktarıyor (KTO). Bu eşik için Bakanlığın usul ve esaslarına bakılmalıdır.

Başvuru için hangi ön şartlar aranır?

Başvuru için genel ön şartlar EVDES üyeliği, enerji yöneticisi görevlendirme yükümlülüğünün yerine getirilmesi ve bilgi verme yükümlülüğünün tamamlanmasıdır. EKA için ayrıca TS EN ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemi Belgesi aranıyor (KTO). VAP usul ve esaslarında da EVDES üyeliği ve yönetmelikteki yükümlülüklerin yerine getirilmesi başvuru koşulları arasında sayılır.

ISO 50001 ve enerji yöneticisi şartının VAP için de geçerli olup olmadığı kaynaklarda farklı aktarılıyor. Bu yüzden VAP için kesin liste, güncel çağrı metninden okunmalıdır.

VAP başvurusu nasıl yapılır?

VAP başvurusu, tesisin EVDES'e üye olması, projenin hazırlanması ve proje dosyasının sisteme yüklenmesiyle yapılır. Başvurular Bakanlığın Enerji Verimliliği Destek Yönetim Sistemi olan EVDES üzerinden alınır. Bakım dönemlerinde KEP üzerinden alındığı da olmuştur.

Genel akış şöyledir:

1. Tesisin enerji tüketim verisini ve mevcut durumunu çıkarın.
2. Tasarruf potansiyeli olan sistemi belirleyin (motor, basınçlı hava, ısı geri kazanımı vb.).
3. Projeyi hazırlayın; enerji ve mali tasarruf ile geri ödeme süresini hesaplayın.
4. Proje dosyasını EVDES üzerinden başvuru formuyla birlikte sunun.
5. Bakanlığın değerlendirmesini ve destek kararını bekleyin.
6. Karar sonrası uygulamayı proje süresi içinde tamamlayın ve belgeleyin.

Geri ödeme süresi sınırı, asgari proje bedeli ve benzeri kriterleri usul ve esaslara göre Başkanlık belirler. Bu nedenle bu başlıklarda güncel çağrı metni esas alınmalıdır.

VAP hibesi nasıl hesaplanır?

VAP hibesi, KDV hariç proje bedelinin destek oranıyla çarpılmasıyla bulunur; sonuç yıllık üst limiti aşamaz. Usul ve esaslardaki formül de budur: oran ile proje bedelinin çarpımı üst limitin altındaysa bu tutar, üstündeyse üst limit desteklenir.

Örnek: KDV hariç proje bedeli 10.000.000 TL olan bir yatırım (varsayımsal).

1. Destek oranı en fazla %30'dur.
2. 10.000.000 × 0,30 = 3.000.000 TL.
3. Bu tutar 27.092.663 TL üst limitin altındadır; hibe 3.000.000 TL'ye kadar olabilir.
4. Üst limite ulaşmak için KDV hariç proje bedelinin yaklaşık 90,3 milyon TL olması gerekir (27.092.663 ÷ 0,30).

Bu bir örnek hesaptır; gerçek destek, Bakanlığın proje değerlendirmesine ve gerçekleşen bedele göre belirlenir. Ödeme, gerçekleşen proje bedeli ve onaylı faturalar esas alınarak hesaplanır.

Başvurudan önce hangi veriler hazır olmalı?

Tasarruf hesabı geçmiş fatura ve ölçüm verisine dayandığı için önce veriyi toplamak gerekir. Hem VAP'ta proje tasarrufunu hem EKA'da referans döneme göre azaltımı gösterebilmek için tüketimin saatlik ya da 15 dakikalık düzeyde izlenmiş olması iş görür.

Kontrol listesi:

• Son 12 aylık (EKA için referans dönemi kapsayan) elektrik tüketimi ve fatura dökümü
• Saatlik veya 15 dakikalık yük profili (gece, hafta sonu ve vardiya dışı tüketim dahil)
• Birim fiyatı oluşturan kalemler: enerji bedeli, dağıtım bedeli, YEKDEM, vergiler
• Reaktif oranlar ve sözleşme gücü aşımı gibi ek maliyet kalemleri
• Hedeflenen sistemin mevcut verimi ve toplam tüketimdeki payı
• Üretim miktarı (EKA'da spesifik enerji tüketimi hesabı için)

Faturadaki kalemleri tek tek okumak için elektrik faturası nasıl okunur yazısına, enerji bedelinin saatlik oluşumu için PTF nedir yazısına bakabilirsiniz. Mesai dışı tüketimin nerede biriktiğini görmek, VAP'ta hangi sistemin projelendirileceğine karar vermeyi kolaylaştırır.

Sıkça Sorulan Sorular

VAP desteği yatırım bedelinin yüzde kaçını karşılar?

VAP, KDV hariç proje bedelinin en fazla %30'unu hibe olarak karşılar. 2026 için destek üst limiti 27.092.663 TL'dir. Kesin tutar proje değerlendirmesi ve gerçekleşen bedele göre belirlenir.

EKA başvuruları ne zaman yapılıyor?

2026 EKA başvuruları 1 Temmuz – 30 Eylül 2026 arasında alındı ve bu dönem kapandı. Program her yıl yeniden değerlendirildiği için sonraki çağrı tarihleri Bakanlık duyurularından takip edilmelidir.

VAP ile EKA aynı anda kullanılabilir mi?

Bakanlık açıklamasına göre iki program birbirini tamamlıyor: VAP yatırım aşamasını, EKA performans aşamasını destekliyor. Aynı tesisin ikisinden birlikte yararlanma koşulları usul ve esaslarda ayrıca incelenmelidir; bu konuda kaynaklarda net bir kural doğrulanmadı.

Başvuru nereden yapılır?

Başvurular Bakanlığın EVDES sistemi üzerinden elektronik ortamda yapılır. EKA için sistem e-Devlet entegrasyonuyla çalışır. Güncel çağrı ve belgeler Bakanlığın enerji verimliliği destekleri sayfasında yer alır.

Özet

VAP yatırımı, EKA ise ölçülmüş azaltımı destekler; ikisinde de oran en fazla %30'dur ve 2026 üst limitleri sırasıyla 27.092.663 TL ve 18.061.775 TL'dir. 2026 EKA başvuru dönemi kapandı, VAP'ta ise 1 Temmuz 2026'dan itibaren proje bedeli eşiği uygulanıyor. İki programda da düzenli tüketim ve fatura verisi başvurunun temelidir.

Tesisinizde saat bazlı tüketimin nerede biriktiğini enerji verimliliği sayfasında görebilirsiniz.

Son güncelleme: Kasım 2026. Mevzuat ve tarifeler değişebilir; güncel değerler için kaynaklara bakın.