Enerji yöneticisi zorunluluğu: 1000 TEP eşiği ve kapsam

Enerji yöneticisi zorunluluğu, yıllık toplam enerji tüketimi 1.000 TEP (ton eşdeğer petrol) ve üzeri olan endüstriyel işletmeler için geçerlidir. Elektrikte bu eşik yaklaşık 11,63 milyon kWh yıllık tüketime denk gelir. Eşik değerlendirilirken tek bir yıla değil, son üç yılın ortalamasına bakılır.

Kural 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu'na ve ona dayanan yönetmeliğe dayanır. Bu yazı kimin kapsamda olduğunu, tüketimin TEP'e nasıl çevrildiğini ve görevlendirmenin nasıl yapıldığını resmî metinlerle anlatıyor.

Enerji yöneticisi zorunluluğu kimleri kapsar?

Enerji yöneticisi zorunluluğu, yıllık toplam enerji tüketimi 1.000 TEP ve üzeri olan her endüstriyel işletmeyi kapsar. Kanunun 7. maddesi, endüstriyel işletmelerin çalışanları arasından enerji yöneticisi görevlendireceğini söyler. Rakamsal sınırı ise yönetmelik belirler.

Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmeliğin 9. maddesi bu sınırı bin TEP olarak koyar. Aynı madde farklı tesis türleri için farklı eşikler tanımlar:

Kuruluş türü	Eşik	Yükümlülük
Endüstriyel işletme	Yıllık 1.000 TEP ve üzeri	Enerji yöneticisi görevlendirme
Kamu kesimi dışındaki endüstriyel işletme	Yıllık 50.000 TEP ve üzeri	Enerji yöneticisinin sorumluluğunda enerji yönetim birimi
Ticari ve hizmet binası	500 TEP ve üzeri ya da 20.000 m² inşaat alanı	Enerji yöneticisi
Kamu binası	250 TEP ve üzeri ya da 10.000 m² inşaat alanı	Enerji yöneticisi

Bina eşikleri bu yazının konusu değildir. Burada fabrika ve üretim tesisleri anlatılıyor. Bina tarafı için yönetmeliğin güncel metnine bakmak gerekir.

Organize sanayi bölgelerinde (OSB) durum biraz farklıdır. Kanuna göre OSB'lerde, bölgedeki bin TEP'ten az enerji tüketen işletmelere hizmet vermek üzere enerji yönetim birimi kurulur. Bir OSB'de olmak, işletmeyi tek başına yükümlülükten kurtarmaz veya yükümlü yapmaz. Belirleyici olan işletmenin kendi tüketimidir.

TEP nedir ve tüketim TEP'e nasıl çevrilir?

TEP, ton eşdeğer petrol demektir. Farklı enerji kaynaklarını (elektrik, doğal gaz, kömür, akaryakıt) tek bir ortak birimde toplamak için kullanılır.

Yönetmelik, yıl içinde tüketilen her yakıt türü ve elektrik miktarının, Ek-2'de tanımlanan katsayılarla çarpılarak TEP'e çevrileceğini söyler. Elektrik için bu katsayı 0,000086 TEP/kWh'tir. Bu, 1 TEP'in yaklaşık 11.630 kWh'e eşit olması demektir.

Hesap üç adımdır:

1. Bir yıl boyunca kullanılan her enerji kaynağının miktarını toplayın (elektrik için faturalardaki aktif tüketim, kWh).
2. Her miktarı kendi TEP katsayısıyla çarpın. Elektrikte 0,000086, diğer yakıtlarda yönetmelik Ek-2'deki katsayı.
3. Tüm kaynakların TEP değerlerini toplayın ve sonucu eşiklerle karşılaştırın.

Elektrik için eşiklerin kWh karşılığı şöyledir:

TEP eşiği	Yalnızca elektrik olarak yıllık tüketim
500 TEP	yaklaşık 5.815.000 kWh
1.000 TEP	yaklaşık 11.630.000 kWh
50.000 TEP	yaklaşık 581.500.000 kWh

Katsayılarda yuvarlama farkı olabilir. Resmî bildirimde Bakanlığın yayımladığı dönüşüm tablosunu esas alın.

Örnek hesap: Bir tesis TEP eşiğine ne kadar yakındır?

Örnek: Kasım 2025 ile Ekim 2026 arasındaki 12 ayda toplam 1.788.200 kWh elektrik tüketen bir tesis. Aylık değerler grafikte gösterilmiştir.

Grafik, örnek tesisin aylık tüketiminin 101 bin kWh ile 189 bin kWh arasında değiştiğini gösterir. En yüksek ay Temmuz, en düşük ay Kasım'dır.

Hesap:

1. Yıllık tüketim: 1.788.200 kWh
2. TEP karşılığı: 1.788.200 × 0,000086 ≈ 153,8 TEP
3. Eşiğe oranı: 153,8 ÷ 1.000 ≈ yüzde 15

Bu tesis, yalnızca elektrik tüketimine bakıldığında 1.000 TEP eşiğinin oldukça altındadır. Eşiğe ulaşması için yıllık tüketiminin yaklaşık 6,5 katına çıkması gerekir. Doğal gaz, kömür ya da akaryakıt kullanan bir tesiste ise tüm kaynakların TEP değeri toplanır. Elektrik tek başına eşiğin altında kalsa bile toplam eşiği aşabilir.

Son üç yılın ortalaması neden önemlidir?

Yükümlülük, tek bir yılın değil, son üç yılın ortalama tüketimiyle belirlenir. Yönetmeliğin 9. maddesinin altıncı fıkrası, her yıl hangi işletmelerin yükümlü olacağı belirlenirken son üç yıla ait yıllık toplam enerji tüketimlerinin ortalamasının dikkate alınacağını söyler.

İki örnek (TEP cinsinden, varsayımsal):

Yıl	Tesis A	Tesis B
1. yıl	1.050	920
2. yıl	1.180	980
3. yıl	1.240	1.150
Üç yıllık ortalama	yaklaşık 1.157	yaklaşık 1.017

Her iki tesis de ortalamada 1.000 TEP'in üstündedir. Tesis B'nin ilk iki yılı eşiğin altında olsa da ortalama eşiği aştığı için kapsama girer.

Yeni kurulan tesislerde özel bir hüküm vardır. İlk yıl toplam tüketim ilgili sınır değerin iki katını aşarsa, üç yıllık ortalama beklenmez ve yükümlülük doğrudan uygulanır.

Enerji yöneticisi nasıl görevlendirilir?

Enerji yöneticisi, işletmenin kendi çalışanları arasından, enerji yöneticisi sertifikasına sahip bir kişi olarak görevlendirilir. Yönetmelik bunu açıkça işletmenin çalışanları arasından yapılacak bir görevlendirme olarak tanımlar. Çalışanlar arasından görevlendirmenin mümkün olmadığı durumlarda, yetki belgeli enerji verimliliği danışmanlık (EVD) şirketlerinden hizmet alınabilir.

Pratikte iki yol vardır:

Yol	Koşul
Kendi çalışanını görevlendirme	Çalışanın enerji yöneticisi sertifikası olmalı
EVD şirketinden hizmet alma	Şirketin Bakanlıktan yetki belgesi olmalı

İki noktaya dikkat edin. Birincisi, endüstriyel işletmede görevlendirilen enerji yöneticisi, fiilen çalıştığı işletme dışında enerji yöneticiliği hizmeti veremez. İkincisi, yetkili kişi ENVER portalında yetki belgesini yüklemiş olsa bile bu, enerji yöneticisi görevlendirmek anlamına gelmez. Görevlendirme talebi portalda gönderilir ve enerji yöneticisi onayladığında tamamlanır.

Enerji yöneticisi ayrılırsa, yönetmelik ayrılış tarihinden itibaren altmış takvim günü içinde yeni enerji yöneticisinin görevlendirilip bildirilmesini ister.

Yükümlü işletmenin yıllık görevleri nelerdir?

Enerji yöneticisi görevlendirme yükümlülüğü olan işletmeler, enerji tüketim bilgilerini her yıl Mart ayı sonuna kadar Bakanlığa iletmek zorundadır. Bu hüküm yönetmeliğin 9/A maddesindedir ve bildirim formatı Bakanlık tarafından belirlenir.

Kontrol listesi:

• Son üç yılın toplam enerji tüketimini (elektrik, doğal gaz, diğer yakıtlar) TEP'e çevirdiniz mi?
• Ortalama 1.000 TEP ve üzerindeyse sertifikalı bir çalışan görevlendirdiniz mi, ya da yetki belgeli bir EVD şirketiyle sözleşme yaptınız mı?
• Görevlendirmeyi ENVER portalında tamamladınız mı?
• Mart sonuna kadar yıllık enerji tüketim bildirimini ilettiniz mi?
• Enerji yöneticisi ayrılırsa 60 gün içinde yenisini görevlendirme planınız var mı?

Yükümlülüklerin uygulanması ve yaptırımlar Kanun'un 10. maddesi ile yönetmeliğin ilgili maddelerinde düzenlenir. Kesin yaptırım tutarları için resmî metne bakmak gerekir.

Enerji yöneticisi ne yapar, tüketim verisi neden önemlidir?

Enerji yöneticisi, işletmede enerji yönetimiyle ilgili faaliyetleri yönetim adına yürütmekten sorumlu kişidir. Görevleri arasında hedef belirleme, bilinçlendirme, planlama, izleme, veri toplama ve raporlama sayılır.

Bu görevlerin hepsi sağlam tüketim verisine dayanır. Aylık ve saatlik tüketimi, mesai dışı seviyeyi ve faturadaki kalemleri birlikte okuyabilmek, hem yıllık bildirimi hem de tasarruf kararlarını kolaylaştırır. Enerji yöneticileri için hangi verinin nasıl kullanılabildiğini enerji yöneticileri için hazırladığımız sayfada bulabilirsiniz. Enerji yönetim sistemi tarafını sanayide enerji verimliliği ve ISO 50001 yazımızda ele aldık.

Sıkça Sorulan Sorular

1.000 TEP'in altındaki fabrika enerji yöneticisi çalıştırmak zorunda mı?

Hayır. Yönetmeliğin 9. maddesindeki genel eşik 1.000 TEP'tir ve son üç yıllık ortalama bunun altındaysa görevlendirme yükümlülüğü doğmaz. Tüketim eşiğe yaklaşıyorsa her yıl yeniden hesaplamak gerekir.

1.000 TEP kaç kWh elektriğe denk gelir?

Elektrik katsayısı 0,000086 TEP/kWh olduğundan 1.000 TEP yaklaşık 11.630.000 kWh'e, yani 11,63 GWh'e denk gelir. Doğal gaz gibi başka kaynaklar da kullanılıyorsa, her biri kendi katsayısıyla TEP'e çevrilip toplanır.

Enerji yöneticisini dışarıdan almak mümkün mü?

Yönetmelik, çalışanlar arasından görevlendirmenin mümkün olmadığı hallerde enerji yöneticileri veya şirketlerle sözleşme yapılarak hizmet alınmasına izin verir. Endüstriyel işletmeler için bu hizmet yetki belgeli EVD şirketlerinden alınır. Güncel yetkili şirket listesi Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın sitesinde yayımlanır.

Enerji tüketim bildirimi ne zaman yapılır?

Enerji yöneticisi görevlendirme yükümlülüğü bulunanlar, formatı Bakanlıkça belirlenen enerji tüketim bilgilerini her yıl Mart ayı sonuna kadar iletir. Bildirim bir önceki yılın verilerine dayanır.

Yeni kurulan bir tesis ne zaman kapsama girer?

Yeni kurulan endüstriyel işletmede ilk yıl toplam tüketim ilgili sınır değerin iki katını aşarsa, üç yıllık ortalama beklenmeden yükümlülük doğar. Aksi halde değerlendirme, geçen yıllar biriktikçe üç yıllık ortalamayla yapılır.

Özet

Endüstriyel işletmelerde enerji yöneticisi zorunluluğunun eşiği, son üç yıllık ortalama yıllık enerji tüketiminin 1.000 TEP ve üzerinde olmasıdır. Elektrikte bu yaklaşık 11,63 GWh'e karşılık gelir. Tüm kaynakların TEP değeri toplanır, görevlendirme ENVER portalında tamamlanır ve tüketim bildirimi her yıl Mart sonuna kadar yapılır. Aylık tüketimi düzenli izlemek, eşiğe ne kadar yakın olduğunuzu ve bildirimde neyi yazacağınızı baştan bilmenizi sağlar. Enerji yöneticileri için Covolt sayfasında tüketim verisinden maliyeti nasıl bulup düşürdüğümüzü görebilirsiniz.

Son güncelleme: Kasım 2026. Mevzuat ve tarifeler değişebilir; güncel değerler için kaynaklara bakın.