YEK-G nedir? YEK-G ve I-REC farkları: hangisi ne zaman seçilir?

YEK-G, Yenilenebilir Enerji Kaynak Garanti Belgesi demektir. EPİAŞ tarafından işletilen ulusal sistemde, yenilenebilir kaynaktan üretilen her 1 MWh elektrik için bir elektronik belge düzenlenir ve tüketici bu belgeyle kullandığı elektriğin yenilenebilir kaynaktan geldiğini ispat eder. I-REC ise aynı amaca hizmet eden uluslararası bir sertifika standardıdır. İkisi arasındaki temel fark, kimin işlettiği, nerede tanındığı ve belgenin ne kadar süre geçerli olduğudur.

Bu yazı iki belgeyi kullanım amacı, geçerlilik süresi ve maliyet mantığı açısından yan yana koyar. Sonunda hangi durumda hangisinin öne çıktığını görebileceğiniz kısa bir kontrol listesi bulacaksınız.

YEK-G belgesi nedir?

YEK-G belgesi, tüketiciye tedarik edilen elektriğin belirli bir miktarının yenilenebilir kaynaklardan üretildiğini kanıtlayan, her biri 1 MWh üretime karşılık gelen elektronik belge demektir. Kaynak: EPİAŞ SSS.

Sistemin dayanağı, 14 Kasım 2020 tarihli ve 31304 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasasında Yenilenebilir Enerji Kaynak Garanti Belgesi Yönetmeliği'dir. Sistem 1 Haziran 2021'den itibaren işletilmektedir. Belgeyi ihraç eden kuruluş EPİAŞ'tır ve katılım gönüllülük esasına dayanır.

Burada bir ayrım önemlidir. YEK-G, elektriğin fiziksel olarak size ulaştığını söylemez. Belirli bir tüketim döneminde, o miktar kadar elektriğin yenilenebilir kaynaktan üretildiğini belgeler. Tüketici bunu "iddia, ispat ve garanti" etmek için kullanır.

YEK-G belgesi nasıl işler ve kim alabilir?

YEK-G belgesi, önce üretici tarafında ihraç edilir, sonra tüketim tarafında itfa edilir. İşleyiş kabaca şöyledir:

1. Üretici, EPİAŞ'a talepte bulunur. Yönetmelik, belgenin yenilenebilir kaynağa dayalı lisanslı üretim tesisleri için ihraç edilebileceğini düzenler.
2. EPİAŞ, belgelendirilebilir üretim miktarı kadar belgeyi üreticinin hesabına tanımlar. Her 1 MWh için 1 belge ihraç edilir.
3. Belge, organize YEK-G piyasasında ya da ikili anlaşmayla el değiştirebilir.
4. Tüketicinin tedarikçisi, tüketim karşılığında EPİAŞ'a itfa bildiriminde bulunur. İtfa, belgenin belirli bir tüketimle ilişkilendirilip kullanılması demektir.
5. Tüketici, itfa numarasıyla belgeyi EPİAŞ doğrulama portalından doğrulayabilir.

Serbest tüketici olan bir işletme, belgeyi elektriği aldığı tedarikçiden ya da başka bir tedarik şirketinden temin edebilir. Bu bilgi EPİAŞ'ın kendi sıkça sorulan sorular sayfasında yer alır. Yani belge için ayrı bir "başvuru" yerine, genellikle tedarikçiyle konuşmak gerekir.

I-REC nedir ve YEK-G'den nasıl ayrılır?

I-REC, International REC Standard Foundation tarafından yönetilen ve her biri 1 MWh yenilenebilir üretimi temsil eden uluslararası sertifika standardı demektir. Türkiye'de santral kaydı ve sertifika ihracı için yerel bir yayıncı kuruluş üzerinden işlem yapılır. Ayrıntılı bilgi için I-REC sertifikası nedir yazımıza bakabilirsiniz.

Fark, esas olarak "kim işletiyor ve nerede tanınıyor" sorusunda ortaya çıkar. YEK-G, Türkiye'ye özgü ulusal bir sistemdir ve EPİAŞ işletir. I-REC ise onlarca ülkede kullanılan ortak bir standarttır. Uluslararası raporlama çerçevelerinde I-REC'in kabul edildiği bilgisi bulunur. YEK-G'nin aynı çerçevelerde I-REC ile eşdeğer tanınıp tanınmadığı ise çerçeveye göre değişebilir ve her raporlama kuruluşunun güncel kurallarından doğrulanmalıdır.

Bir başka ortak nokta: bir santral aynı üretim için iki sisteme birden kayıt olup çift sertifika ihraç edemez. Amaç, aynı MWh'in iki kez sayılmasını önlemektir. Bu nedenle üretici kayıt aşamasında bir tercih yapar.

YEK-G ve I-REC karşılaştırması: kullanım amacı, geçerlilik ve maliyet

Aşağıdaki tablo, kaynaklarda doğrulanabilen noktaları özetler. Doğrulanamayan kalemler açıkça "doğrulanmadı" diye bırakılmıştır.

Ölçüt	YEK-G	I-REC
Kapsam	Türkiye'ye özgü ulusal sistem	Uluslararası standart, birçok ülkede
İşleten	EPİAŞ	International REC Standard Foundation ve ülkedeki yerel yayıncı
Belge birimi	1 MWh = 1 belge	1 MWh = 1 sertifika
Geçerlilik	Üretim dönemi bitişinden itibaren 12 ay; itfa edilmezse ilga edilir	Doğrulanmadı: kaynaklarda farklı süreler geçiyor, yayıncının güncel kuralına bakın
Satın alma yolu	Organize YEK-G piyasası ya da ikili anlaşma; tedarikçi üzerinden	Yetkili ticaret yapan firmalar, danışmanlar ya da doğrudan üretici
Fiyat	Organize piyasada arz-talebe göre oluşur; güncel değer için EPİAŞ piyasa verisine bakın	Piyasa koşullarına göre değişir; güncel teklif için yetkili firmadan alınmalıdır
Tipik kullanım	Ulusal düzeyde belgelendirme, EPİAŞ piyasasında işlem	Uluslararası raporlama, ihracat ve tedarik zinciri talepleri

Maliyet konusunda tek bir "doğru rakam" vermek mümkün değildir. İki belgenin de fiyatı sabit değil, arz ve talebe göre değişir. YEK-G tarafında EPİAŞ yıllık bir sistem katılım ücreti alır. Bu ücret her yıl kurul kararıyla belirlenir; güncel tutarı EPİAŞ duyurularından kontrol etmeniz gerekir.

Hangi belge hangi durumda seçilir?

Kullanım amacı belirleyicidir. Müşteriniz, ana şirketiniz ya da bir raporlama çerçevesi hangi belgeyi kabul ediyorsa seçim oradan başlar.

• Uluslararası raporlama ve ihracat tarafı: Yabancı bir alıcıya ya da küresel bir raporlama çerçevesine veri veriyorsanız, önce o tarafın hangi belgeyi kabul ettiğini yazılı olarak öğrenin. Kaynaklarda bu durumlarda I-REC'in daha sık tercih edildiği belirtilir.
• Yalnızca ulusal belgelendirme: Türkiye içindeki bir beyan ya da ulusal bir talep için YEK-G yeterli olabilir.
• Kendi GES'iniz varsa: Santralin hangi sisteme kayıtlı olacağı kayıt aşamasında seçilir; ikisine birden kayıt yapılamaz.

Bu bir tavsiye değil, karar çerçevesidir. Seçimi işletmeniz yapar. Belge, sizin raporunuzun gerektirdiği kabulü sağlıyorsa doğrudur.

Belge alırken kontrol listesi

Satın almadan önce şu soruların cevabını yazılı alın:

• Belge hangi üretim dönemine ait ve tüketim dönemimle örtüşüyor mu?
• Belgenin kaynağı (güneş, rüzgâr, hidro vb.) ve santral bilgisi açık mı?
• İtfa kaydı sizin adınıza mı yapılıyor ve doğrulama numarası alabiliyor muyum?
• Raporlayacağım kuruluş bu belge türünü kabul ediyor mu?
• Fiyata hangi kalemler dahil: belge bedeli, aracı hizmeti, itfa işlemi?
• Belgenin geçerlilik süresi, tüketim dönemimden sonra yeterli mi?

Elektrik faturanız ve tüketim verinizle de uyum kontrolü yapın. Belge miktarı MWh cinsindendir; faturadaki tüketimi kWh'ten MWh'e çevirmeniz gerekir. Örneğin Eylül ayında 140.175 kWh tüketen bir tesis, o dönem için yaklaşık 140,2 MWh tüketmiştir. Bu tesis tüm tüketimini belgelemek isterse yaklaşık 140 belgeye ihtiyaç duyar. Bu yalnızca örnek bir hesaptır; hedef oranınızı kendiniz belirlersiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

YEK-G belgesi zorunlu mu?

Hayır. Yönetmelik ve EPİAŞ açıklamalarına göre YEK-G sistemine katılım gönüllülük esasına dayanır. İşletme, kullandığı elektriğin yenilenebilir kaynaktan geldiğini belgelemek istediğinde bu yola gider.

YEK-G belgesi ne kadar süre geçerlidir?

Üretim dönemi bitiş tarihinden itibaren 12 ay geçerlidir. Bu süre içinde itfa edilmeyen belge ilga edilir ve başka bir işleme konu edilemez. Bu nedenle tüketim dönemine yakın tarihli belge almak önemlidir.

YEK-G ile I-REC aynı anda kullanılabilir mi?

Aynı santralin aynı üretimi için iki sistemde birden sertifika alınamaz. Bir işletme farklı üretim kaynaklarından farklı belgeler alabilir, ancak aynı MWh için çift sayım yapılamaz. Hangi kombinasyonun uygun olduğu raporlama amacınıza bağlıdır.

YEK-G belgesi nasıl alınır?

Serbest tüketici, belgeyi elektrik aldığı tedarikçiden ya da başka bir tedarik şirketinden talep edebilir. Tedarikçi, EPİAŞ'a itfa bildiriminde bulunur ve tüketici belgeyi doğrulama portalından kontrol eder. Güncel adımlar için EPİAŞ YEK-G sayfasına bakılmalıdır.

I-REC için mutlaka danışmanlık gerekir mi?

Zorunlu değildir, ancak kayıt, ticaret ve itfa adımları birden fazla kuruluşla yürüdüğü için çoğu işletme bu süreci bir aracı ya da danışmanla yürütür. Süreç ve beklentiler için I-REC sertifikası danışmanlığı sayfasına bakabilirsiniz.

Özet

YEK-G, Türkiye'nin EPİAŞ tarafından işletilen ulusal belge sistemidir; I-REC ise uluslararası bir standarttır. İkisi de 1 MWh yenilenebilir üretimi belgeler, ancak işleten kuruluş, tanınma alanı ve geçerlilik kuralları farklıdır. Seçimi, raporunuzu kimin ve hangi çerçevede okuyacağı belirler.

Belge kararından önce tüketim verinizin aylık dağılımını görmek isterseniz, Covolt'un I-REC sertifikası danışmanlığı sayfasından ilgili hizmeti inceleyebilirsiniz. Elektrik maliyetinin diğer kalemlerini anlamak için YEKDEM nedir, 2026 fatura etkisi yazımız da faydalı olacaktır.

Son güncelleme: Kasım 2026. Mevzuat ve tarifeler değişebilir; güncel değerler için kaynaklara bakın.