Elektrik Bütçesi Hazırlama: Yıllık Plan İçin 4 Adımlı Yöntem

Elektrik bütçesi hazırlama, yıllık gideri tek bir rakamla değil dört ayrı kalemle (tüketim, enerji birim fiyatı, YEKDEM ve dağıtım bedeli) ve en az üç senaryoyla tahmin etmek demektir. Kalemlerin her biri farklı bir nedenle değiştiği için "geçen yılın zamlı hali" tahmini sapar. Aşağıdaki dört adım, bir sanayi tesisinin enerji maliyet tahminini ve elektrik gider planlamasını tabloya dökmesi için yeterlidir.

Yazıdaki hesaplar örnektir. PTF senaryoları varsayımdır; YEKDEM ve tarife değerleri için resmî kaynağa gidilmesi gerekir.

Elektrik bütçesi neden dört kalemle kurulur?

Çünkü faturadaki tutar tek bir fiyatın sonucu değildir. Tüketim miktarı sizin faaliyetinizden, enerji birim fiyatı piyasadan, YEKDEM ve dağıtım bedeli ise düzenleyici kararlardan gelir.

Bu yüzden her kalemin tahmin yöntemi ve belirsizliği ayrıdır. Tüketimi üretim planınızdan, birim fiyatı senaryolarla, YEKDEM'i EPDK'nın yayımladığı öngörüden, dağıtım bedelini ise mevcut tarife tablosundan alırsınız.

Kalemleri ayırınca bütçe sapması olduğunda sebebi de görürsünüz: tüketim mi arttı, birim fiyat mı, yoksa sözleşme ve tarife kalemleri mi? Fatura artışının sebebi bu üçünden biridir; üçüne birlikte bakmadan teşhis konmaz.

Fatura kalemlerini daha ayrıntılı görmek isterseniz elektrik faturası okuma rehberi iyi bir başlangıçtır.

1. adım: Tüketim nasıl tahmin edilir?

Tüketim tahmini, geçmiş 12 aylık veriyi üretim planıyla düzeltmek demektir. Geçmiş veriyi aynen ileri taşımak, vardiya ya da hat değişikliklerini yok sayar.

Önce son 12 ayın aylık tüketimini çıkarın. Sonra üretim hacmi, yeni makine, bakım duruşu ya da vardiya değişikliği gibi bilinen farkları ekleyin ya da çıkarın. Son olarak bir düşük, bir baz, bir yüksek tüketim senaryosu yazın. Örneğin ±%5'lik bir bant, bütçenin hassasiyetini görmek için pratik bir başlangıçtır.

Aylık dağılım da önemlidir. Tüketim mevsime göre belirgin biçimde değişir; yıllık toplamı 12'ye bölmek, yoğun ayların nakit ihtiyacını gizler. Örnek olarak bir tesisin 12 aylık serisinde en düşük ay 101 bin kWh, en yüksek ay 189 bin kWh olabilir. Aradaki fark bütçeye aylık olarak yansıtılmalıdır.

2. adım: Enerji birim fiyatı nasıl senaryolanır?

Enerji birim fiyatı, serbest piyasada genellikle PTF'ye tedarikçinin marjının eklenmesiyle oluşur. PTF (Piyasa Takas Fiyatı), gün öncesi piyasasında her saat için ayrı oluşan fiyat demektir; günde 24, 30 günlük bir ayda 720 ayrı fiyat vardır (EPİAŞ Şeffaflık Platformu).

PTF'yi önceden bilemeyeceğiniz için tek bir değer yerine üç değer kullanın. Geçmiş aylık ortalamalara bakıp düşük, baz ve yüksek bir PTF varsayımı belirleyin. Marjı sözleşmenizden alın.

Faturada kullanılan değer, saatlik fiyatların kendi tüketiminizle ağırlıklandırılmış ortalamasıdır. Yani aynı ay içinde tüketimini gündüze kaydıran tesis ile geceye kaydıran tesis farklı bir ortalama öder.

Sabit fiyatlı sözleşmeniz varsa bu adım basitleşir; ama sözleşmenin süresi ve koşulları bütçe ufkunu belirler. Hesabın nasıl yapıldığını görmek için serbest piyasa faturasını elle hesaplama yazısına bakabilirsiniz.

3. adım: YEKDEM maliyeti nasıl öngörülür?

YEKDEM, yenilenebilir enerji üreticilerine verilen desteğin tüketici faturalarına yansıyan birim maliyeti demektir. EPDK dönem için aylık öngörü yayımlar; ay kapandıktan sonra kesin değer belirlenir.

Faturaya önce öngörülen değer yansır. Kesin değer açıklanınca aradaki fark bir sonraki faturada mahsuplaşma satırı olarak gelir. Bu nedenle YEKDEM bütçede iki parçadır: o ayın öngörüsü ve önceki aydan gelen fark.

Öngörünün yıl içinde değişebildiğini bilmek önemlidir. EPDK, 4 Nisan 2026 tarihli Resmî Gazete'de (sayı 33214) Nisan-Aralık dönemi için aylık değerleri yayımladı; Haziran için öngörü 580,99 TL/MWh'dir. Aynı yıl içinde 4 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de (sayı 33300) 14718 sayılı Kurul Kararı ile Temmuz ve sonrası için öngörüler yeniden belirlendi.

Bu yüzden bütçeyi hazırlarken YEKDEM'i her ay aynı sayıyla koymak ya da eski bir kararın değerini kullanmak yanıltır. Temmuz sonrası dönem için geçerli güncel değerleri Resmî Gazete ve EPDK duyurularından, kesinleşen değerleri ise EPİAŞ Şeffaflık Platformu üzerinden kontrol edin.

Konunun ayrıntısı için YEKDEM nedir ve fatura etkisi yazısına bakabilirsiniz.

4. adım: Dağıtım bedeli nasıl bütçelenir?

Dağıtım bedeli, elektriğin dağıtım şebekesinden geçirilmesi karşılığında EPDK tarifesine göre faturalanan kalem demektir. Birim fiyatı tarife tablolarında yayımlanır ve piyasa fiyatı gibi saatlik değişmez.

Bu yüzden bütçede en öngörülebilir kalemdir: tüketim kWh'ını tarife birim fiyatıyla çarparsınız. Güç ve reaktif gibi kalemler ayrıca izlenir.

Örneğin 50 kVA ve üzeri tesislerde endüktif reaktif enerjinin aktif enerjiye oranı %20'yi, kapasitif oran %15'i aşarsa o dönemde ölçülen reaktif enerjinin tamamı faturalanır (EPDK Tarife Uygulamalarına İlişkin Usul ve Esaslar, Madde 13). Bu bir tahmin kalemi değil, önlenebilir bir kalemdir. Bütçeye "sıfır" yazabilmek için oranların izlenmesi gerekir. Ayrıntı için kompanzasyon nedir yazısına bakın.

Sözleşme gücü ve aşım bedeli de aynı mantıkla ayrı satırdır. Demand ve sözleşme gücü yazısı bu kalemi açıklıyor.

Senaryolu bütçe tablosu nasıl kurulur?

Senaryolu bütçe tablosu, dört kalemi üç senaryoda yan yana koyup aylık toplamı görmek demektir. Aşağıdaki örnek, Haziran ayında 140.000 kWh (140 MWh) tüketen bir tesis içindir.

Varsayımlar: PTF düşük 2,60, baz 2,83, yüksek 3,10 TL/kWh (varsayımdır); marj %6,5 (×1,065); YEKDEM 580,99 TL/MWh (4 Nisan 2026 kararı, Haziran öngörüsü); dağıtım örnek birim fiyatı 1,182457 TL/kWh. KDV ve diğer kalemler dahil değildir.

Kalem	Düşük (PTF 2,60)	Baz (PTF 2,83)	Yüksek (PTF 3,10)
Enerji bedeli	387.660 TL	421.953 TL	462.210 TL
YEKDEM	81.339 TL	81.339 TL	81.339 TL
Dağıtım bedeli	165.544 TL	165.544 TL	165.544 TL
Toplam	634.543 TL	668.836 TL	709.093 TL

Hesap adımları:

1. Enerji bedeli = 140.000 kWh × PTF × 1,065. Baz senaryoda 140.000 × 2,83 × 1,065 ≈ 421.953 TL.
2. YEKDEM = 140 MWh × 580,99 TL/MWh ≈ 81.339 TL.
3. Dağıtım bedeli = 140.000 kWh × 1,182457 TL/kWh ≈ 165.544 TL.
4. Üç kalemi toplayın; her senaryo için ayrı satır çıkar.

Grafik, PTF varsayımı değiştikçe yalnızca enerji bedelinin oynadığını, YEKDEM ve dağıtım bedelinin bu örnekte sabit kaldığını gösteriyor. Düşük ile yüksek senaryo arasındaki fark bu örnekte yaklaşık 74.550 TL'dir ve tamamı enerji bedelinden gelir.

Tabloyu 12 ay için çoğaltırken her ayın tüketimini, YEKDEM öngörüsünü ve varsa bir önceki aydan gelen mahsuplaşma farkını ayrı satır olarak ekleyin.

Bütçe kontrol listesi

Aşağıdaki liste, tabloyu kapatmadan önce bakılacak noktaları sıralar.

• Son 12 aylık tüketim, üretim planına göre düzeltildi mi?
• PTF için düşük, baz ve yüksek varsayım yazıldı mı; marj sözleşmeden alındı mı?
• YEKDEM için güncel Kurul Kararı kontrol edildi mi; önceki aydan gelen mahsuplaşma farkı eklendi mi?
• Dağıtım bedeli için geçerli tarife birim fiyatı kullanıldı mı?
• Reaktif oranlar sınırın altında mı; sözleşme gücü son 12 aylık tepe talebe göre gözden geçirildi mi?
• Her çeyrekte gerçekleşen fatura ile bütçe karşılaştırılıp sapmanın hangi kalemden geldiği yazıldı mı?

Son madde önemlidir. Kalemler ayrı tutulduğu için sapma tüketimden mi, birim fiyattan mı yoksa sözleşme ve tarife kalemlerinden mi geldiği görülür.

Sıkça Sorulan Sorular

Yıllık elektrik bütçesi kaç senaryoyla hazırlanmalı?

En az üç senaryo yeterlidir: düşük, baz ve yüksek. Piyasa fiyatı belirsiz olduğu için tek rakamlı bütçe sapmayı gizler; üç senaryo ise olası aralığı görünür kılar.

YEKDEM öngörüsü yıl içinde değişir mi?

Evet. EPDK öngörüleri Kurul Kararı ile yeniden belirleyebilir; 2026'da Nisan'daki karardan sonra Temmuz'da yeni bir karar yayımlandı. Bütçede güncel karardaki değeri kullanın ve faturaya yansıyan mahsuplaşma farkını ayrıca izleyin.

Dağıtım bedeli neden en öngörülebilir kalemdir?

Çünkü birim fiyatı EPDK tarife tablolarında yayımlanır ve saatlik piyasa gibi değişmez. Tüketim miktarını tarife birim fiyatıyla çarparak hesaplanır; belirsizlik yalnızca tüketimden gelir.

Reaktif ceza bütçeye nasıl yazılır?

Önlenebilir bir kalem olduğu için bütçeye tahmin değil hedef olarak, yani sıfır olarak yazılır. Bunun için endüktif ve kapasitif oranların sınırın altında kaldığı izlenmelidir; sınır aşılırsa o dönemde ölçülen reaktif enerjinin tamamı faturalanır.

Özet

Elektrik bütçesi dört kalemle kurulduğunda hem tahmin daha sağlam olur hem de sapmanın nedeni görülür. Tüketim üretim planından, enerji birim fiyatı senaryolardan, YEKDEM Kurul Kararı'ndan, dağıtım bedeli tarife tablosundan gelir.

Covolt, bu kalemleri sayaç verisinden izleyip reaktif ve sözleşme gücü gibi önlenebilir maliyetleri fatura gelmeden haber vererek kesmenizi sağlar; Tarife danışmanı ile sözleşme gücü ve tarife seçeneklerinizi kendi verinizle karşılaştırabilirsiniz.

Son güncelleme: Kasım 2026. Mevzuat ve tarifeler değişebilir; güncel değerler için kaynaklara bakın.