İkili Anlaşma Elektrik Nedir? Sanayi İçin Sabit Fiyatlı Sözleşme Rehberi

İkili anlaşma, serbest tüketicinin seçtiği bir elektrik tedarikçisiyle fiyat ve koşulları karşılıklı belirleyerek yaptığı elektrik alım sözleşmesi demektir. Sanayi tesislerinde bu sözleşme çoğunlukla ya sabit birim fiyatla ya da PTF artı marj gibi değişken bir formülle kurulur. Hangisinin uygun olduğu, tesisin tüketim düzenine ve fiyat dalgalanmasını taşıma gücüne bağlıdır.

Bu yazı ikili anlaşmanın tarafını, hukuki çerçevesini, fiyat yapısını ve imzadan önce okunması gereken maddeleri anlatır. Hesap örneği, yalnızca yöntemi göstermek için hazırlanmış varsayımlara dayanır.

İkili anlaşma nedir ve kimler yapabilir?

İkili anlaşma, serbest tüketici ile tedarikçi arasında elektrik enerjisi ve/veya kapasite alım satımı için yapılan, özel hukuka tabi bir sözleşme demektir. Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği'ne göre serbest tüketiciler elektrik alımlarını tedarikçi ile ikili anlaşma yaparak temin edebilir.

Serbest tüketici, yıllık tüketimi EPDK'nın her yıl belirlediği limiti aşan ve tedarikçisini seçebilen tüketici demektir. Limit her yıl Kurul kararıyla belirlenir ve Resmî Gazete'de yayımlanır. 2026 için karar, 23 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de yer alan EPDK Kurul kararlarıyla duyurulmuştur. Güncel limit değeri için bu karara bakmanız gerekir.

Sanayi tesisleri için bu limit pratikte nadiren bir engeldir. Çok daha önemli olan soru, hangi tedarikçiyle ve hangi koşullarla anlaşılacağıdır.

Serbest tüketici olduğu halde ikili anlaşması olmayan ya da anlaşması sona eren tesisler, son kaynak tedariki kapsamında elektrik almaya devam eder. Bu düzenleme enerjisiz kalınmaması içindir; tedarikçi seçiminin yerini tutmaz.

İkili anlaşmanın hukuki çerçevesi ve süresi nedir?

İkili anlaşma, Kurul onayına tabi olmayan ve özel hukuk hükümlerine bağlı bir ticari sözleşmedir. Maddeler iki taraf arasında pazarlıkla şekillenir. EPDK'nın elektrik piyasası sayfasında lisans, tarife ve tüketici mevzuatına ilişkin güncel duyurular yer alır.

Sanayi tüketicisi için önemli bir ayrım vardır. Yönetmeliğin ikili anlaşma bölümü, yani asgari usul ve esaslar, yıllık tüketimi 100.000 kWh'ın altında olan serbest tüketiciler için düzenlenmiştir. Bu ifade, 14 Ocak 2025 tarihli Resmî Gazete'deki değişiklikle eski "tüketimi düşük" ibaresinin yerine yazılmıştır.

Aynı kişinin aynı tüketici grubundaki kullanım yerlerinin yıllık toplamı sözleşme tarihinde 100.000 kWh ve üzerindeyse ve her biri serbest tüketici limitini geçiyorsa, bu bölümün hükümleri de uygulanmaz. Yani yüksek tüketimli bir tesis, bu bölümdeki koruyucu hükümlerin dışında kalır.

Bu şu anlama gelir: Fesih, ceza koşulu, süre ve fiyat değişikliği gibi konular büyük ölçüde sözleşme metnine bağlıdır. Sanayi tarafında sözleşmenin kendisi daha dikkatli okunmalıdır.

Sabit fiyatlı ve PTF artı marjlı sözleşme nasıl farklılaşır?

Sabit fiyatlı sözleşmede enerji birim fiyatı sözleşme süresince önceden belirlenir. PTF'nin saatlik hareketi faturadaki enerji birim fiyatını değiştirmez. PTF artı marj sözleşmesinde ise birim fiyat piyasadaki fiyata göre oluşur ve üzerine tedarikçinin marjı eklenir.

PTF, Piyasa Takas Fiyatı demektir. Gün öncesi piyasasında her saat için ayrı oluşur; 30 günlük bir ayda 720 ayrı fiyat çıkar. Ayrıntı için PTF nedir? yazısına bakabilirsiniz.

Özellik	Sabit fiyatlı	PTF + marj
Enerji birim fiyatı	Sözleşmede belirli	Piyasaya göre değişir
Bütçe öngörülebilirliği	Yüksek	Düşük
Piyasa düşerse	Fiyat sabit kalır	Enerji bedeli genelde düşer
Piyasa yükselirse	Fiyat sabit kalır	Enerji bedeli yükselir
Dikkat edilecek nokta	Süre, tüketim şartı, yenileme	Marj oranı, ek kalemler

Tablo bir tercih önermez. Karar, tesisin bütçe disiplinine ve fiyat riskini taşıma kapasitesine göre değişir.

Sabit fiyat ile PTF artı marj örnekte nasıl hesaplanır?

Aşağıdaki hesap yalnızca yöntemi gösterir. Sabit fiyat değeri bir varsayımdır; piyasa tahmini ya da teklif değildir.

Örnek: Eylül ayında 140.175 kWh tüketen bir tesis düşünelim. O ayın PTF'sinin tüketime göre ağırlıklı ortalaması 2,827927 TL/kWh, marj %6,50 olsun. Marjlı birim fiyat 3,011742 TL/kWh olur.

1. PTF artı marj enerji bedeli: 140.175 × 3,011742 ≈ 422.170,90 TL
2. Marjsız enerji bedeli: 140.175 × 2,827927 ≈ 396.404,67 TL
3. Marjın payı: yaklaşık 25.766 TL. Marjda 1 puanlık fark yaklaşık 3.964 TL eder (KDV hariç, yalnızca PTF etkisi).
4. Sabit fiyatın 3,10 TL/kWh olduğunu varsayalım: 140.175 × 3,10 = 434.542,50 TL

Bu örnekte sabit fiyat o ay daha yüksek çıkıyor. PTF daha yüksek olsaydı tablo tersine dönerdi. Karar tek bir aya bakılarak verilmez. Sabit fiyatın bedeli, belirsizliği tedarikçiye devretmenin primi gibi düşünülmelidir.

Faturadaki toplam; dağıtım bedeli, YEKDEM ve vergileri de içerir. Bu örnekte yalnızca enerji kalemi karşılaştırıldı.

Sabit fiyatlı sözleşmede tüketim düzeni neden önemlidir?

Sabit fiyatlı sözleşmeler çoğu zaman bir tüketim miktarı varsayımına dayanır, çünkü tedarikçi enerjiyi önceden temin eder. Tüketim bu varsayımdan çok saparsa sözleşmedeki ilgili maddeler devreye girebilir.

Bu sapma gerçekçi bir risktir. Aşağıdaki grafik, bir tesisin Kasım 2025 ile Ekim 2026 arasındaki aylık tüketimini gösterir. En düşük ay 101 bin kWh, en yüksek ay 189 bin kWh'tır.

Grafik, aynı tesiste aylık tüketimin neredeyse iki katına çıkabildiğini gösterir. Ağustostan Eylüle tüketim %21 düşmüştür. Sözleşmede "taahhüt edilen miktar" ya da "asgari tüketim" gibi bir madde varsa, böyle dalgalanmalar bu maddeye çarpabilir.

Bu yüzden imzadan önce kendi tüketim geçmişinizi çıkarmak, aylık minimum ve maksimumu bilmek gerekir. Sözleşmeyi gerçek tüketim düzeninize göre okumak, tek başına en etkili önlemdir.

İmzadan önce sözleşmede nereye bakılır?

İmzadan önce şu maddeler tek tek okunmalıdır:

• Süre ve yenileme: Sözleşme sonunda kendiliğinden yenileniyor mu, hangi fiyatla?
• Tüketim şartı: Asgari ya da azami miktar var mı, sapma halinde ne olur?
• Fiyatın kapsamı: Fiyat yalnızca aktif enerjiyi mi kapsıyor, hangi kalemler ayrıca faturalanıyor?
• Fiyat değişikliği: Süre içinde fiyatın değişebileceği bir koşul tanımlanmış mı?
• Fesih ve ceza koşulu: Hangi hallerde, hangi bedelle fesih mümkün?
• Ödeme ve teminat: Vade, gecikme faizi, güvence bedeli nasıl belirlenmiş?
• Ölçüm ve itiraz: Sayaç verisine itiraz süreci tanımlı mı?

Yukarıda anlatıldığı gibi, yüksek tüketimli tesislerde bu maddelerin koruyucu çerçevesi yönetmelikten değil sözleşmeden gelir. Metni hukuk ve enerji tarafıyla birlikte okumak yerindedir.

Sıkça Sorulan Sorular

Elektrikte ikili anlaşma nedir?

İkili anlaşma, serbest tüketici ile tedarikçinin elektrik alım satımı için yaptığı, Kurul onayına tabi olmayan özel hukuk sözleşmesidir. Fiyat ve koşullar taraflar arasında belirlenir.

Sabit fiyatlı elektrik sözleşmesi her zaman daha avantajlı mıdır?

Hayır. Sabit fiyat bütçe öngörülebilirliği sağlar, ancak piyasa düşse bile fiyat sabit kalır. Hangisinin avantajlı olduğu, sözleşme süresindeki PTF seyrine ve tesisin tüketim düzenine bağlıdır.

Sanayi tesisi için ceza koşulu ve cayma hakkı nasıl işler?

Yönetmeliğin ikili anlaşma bölümündeki koruyucu hükümler yıllık tüketimi 100.000 kWh'ın altında olan serbest tüketiciler için düzenlenmiştir. Yüksek tüketimli bir tesiste fesih ve ceza koşulu büyük ölçüde sözleşme metnine bağlıdır.

Sözleşme süresi en fazla ne kadar olabilir?

Yönetmeliğe göre belirli süreli ikili anlaşmaların süresi üç yıldan fazla olamaz. Bu hüküm yönetmeliğin ikili anlaşma bölümünün kapsamındaki tüketiciler için geçerlidir; yüksek tüketimli tesislerde süre sözleşmede belirlenir.

Özet

İkili anlaşma, serbest tüketicinin tedarikçiyle özel hukuk çerçevesinde yaptığı sözleşmedir. Sabit fiyat öngörülebilirlik, PTF artı marj ise piyasa hareketine açıklık getirir. Yüksek tüketimli tesislerde koruyucu hükümler sözleşmenin kendisine bağlı olduğundan metni dikkatle okumak gerekir.

Covolt, sayaç verisinden tarife ve sözleşme seviyesini hesaplayarak bu kararı veriye dayandırmanıza yardım eder; tarife danışmanı sayfasından ayrıntıya bakabilirsiniz.

Son güncelleme: Kasım 2026. Mevzuat ve tarifeler değişebilir; güncel değerler için kaynaklara bakın.