PTF nedir? Piyasa takas fiyatı elektrik faturanıza nasıl yansır?

PTF nedir sorusunun kısa cevabı şudur: PTF (Piyasa Takas Fiyatı), EPİAŞ işletmecisi olduğu gün öncesi piyasasında her saat için ayrı oluşan toptan elektrik fiyatıdır. Serbest tüketici faturasında enerji bedeli çoğunlukla PTF'nin tüketiminize göre ağırlıklı ortalaması ile hesaplanır, üzerine tedarikçinizle anlaştığınız marj eklenir.

Yani faturadaki enerji satırı, tek bir sabit fiyat değil, ay boyunca oluşan yüzlerce saatlik fiyatın tüketiminizle birleşmiş halidir. Aşağıda PTF'nin nasıl oluştuğunu, faturaya nasıl yansıdığını ve faturada nereye bakmanız gerektiğini örnek bir hesapla anlatıyoruz.

PTF nedir ve nasıl oluşur?

PTF, gün öncesi elektrik piyasasında alış ve satış tekliflerinin eşleşmesiyle her saat için belirlenen tek birim fiyat demektir. Gün öncesi elektrik piyasalarında arz ve talebin eşleşmesiyle oluşan referans elektrik enerjisi fiyatıdır.

Üreticiler ve tedarikçiler ertesi gün için saatlik tekliflerini EPİAŞ'a verir. EPİAŞ'ın yazılımı katılımcılardan gelen teklifleri alarak her saat için piyasa takas fiyatını belirler. Eşleşen herkes o saat için aynı fiyattan işlem yapar. Sonuçlar, ertesi güne ilişkin kesinleşmemiş PTF olarak öğleden sonra EPİAŞ Şeffaflık Platformu'nda yayımlanır; itiraz süreci tamamlandıktan sonra fiyat kesinleşir.

Bu yüzden PTF için tek bir "günün fiyatı" yoktur. Her saatin kendi fiyatı vardır.

PTF günde kaç kez ve hangi aralıkta değişir?

PTF her saat için ayrı oluştuğundan günde 24, 30 günlük bir ayda 720 ayrı fiyat vardır. Kaynak: EPİAŞ, Gün Öncesi Piyasası.

Fiyatın hareket edebileceği aralığı EPDK belirler. EPDK, elektrik gün öncesi piyasasında azami fiyat limitini 4 Nisan 2026'dan itibaren 4.500 TL/MWh'e yükseltti, asgari fiyat limiti ise 0 TL/MWh olarak korundu. Limit değişebildiği için güncel değeri EPDK ve EPİAŞ duyurularından kontrol etmek gerekir.

Gerçek bir günün dağılımı bunu iyi gösterir. 30 Ekim 2026 teslim günü için aritmetik ortalama PTF megavatsaat başına 3.487,32 lira oldu. En yüksek fiyat 17.00-20.00 saatlerinde 4.500 lirayla azami limitte, en düşük 02.00-03.00'te 2.501 lira. Aynı gün içinde saatler arasında 1.999 lira/MWh fark oluşmuş. Bu veri haber derlemesinden alınmıştır; kesin değerler için EPİAŞ Şeffaflık Platformu'na bakılmalıdır.

PTF faturaya nasıl yansır?

PTF faturaya, enerji bedeli satırında tüketiminizle ağırlıklandırılarak yansır. Her saatin PTF'si o saatte çektiğiniz kWh ile çarpılır, tüm saatlerin toplamı dönem tüketimine bölünür.

Bu ağırlıklı ortalama, aritmetik ortalamadan farklı çıkabilir. Çünkü pahalı saatlerde daha çok tüketen bir tesisin ortalaması yukarı kayar. Küçük bir örnekle görelim (rakamlar anlatım için uydurulmuş basit değerlerdir):

Saat	Tüketim (MWh)	PTF (TL/MWh)	Tutar (TL)
A	1	2.500	2.500
B	1	3.000	3.000
C	3	4.500	13.500
D	1	2.800	2.800
Toplam	6		21.800

1. Toplam tutar: 21.800 TL
2. Toplam tüketim: 6 MWh
3. Ağırlıklı ortalama: 21.800 / 6 ≈ 3.633 TL/MWh
4. Aritmetik ortalama: (2.500 + 3.000 + 4.500 + 2.800) / 4 = 3.200 TL/MWh

Aynı fiyatlar, farklı tüketim dağılımıyla yaklaşık 433 TL/MWh farklı bir enerji maliyeti verdi. Fatura, aritmetik ortalamaya göre değil ağırlıklı ortalamaya göre hesaplanır.

Marj ve diğer kalemler PTF'nin üstüne nasıl eklenir?

Tedarikçiyle PTF + marj yapısında anlaşıldıysa marj, PTF'ye oransal olarak eklenir. Marj %6,50 ise PTF ağırlıklı ortalaması 1,065 ile çarpılır.

Örnek: Eylül ayında 140.175 kWh tüketen bir tesiste PTF marjsız ağırlıklı ortalama 2,827927 TL/kWh olsun. Aynı tesiste marj %6,50 ise marjlı birim fiyat 3,011742 TL/kWh olur.

1. Marjsız enerji bedeli: 140.175 × 2,827927 = 396.404,67 TL
2. Marjlı enerji bedeli: 140.175 × 3,011742 ≈ 422.170,90 TL
3. Marjın etkisi: yaklaşık 25.766 TL

Bu hesapta marjın her bir puanı yaklaşık 3.964 TL eder (KDV hariç, yalnızca PTF etkisi). Marj yüzdesi küçük görünür, ancak aylık tüketim büyüdükçe tutarı da büyür.

Enerji bedeli faturanın tamamı değildir. Aynı tesiste dağıtım bedeli 118,2457 kuruş/kWh ile 140.175 × 1,182457 = 165.750,91 TL tutmuştur. Bunun yanında YEKDEM, vergiler ve varsa reaktif ya da sözleşme gücü aşımı kalemleri vardır. YEKDEM'in nasıl hesaplandığını YEKDEM nedir, 2026 fatura etkisi yazımızda anlattık.

Tüketim profili PTF maliyetini nasıl etkiler?

Tüketim profili, PTF maliyetini doğrudan etkiler; çünkü ağırlıklı ortalama hangi saatlerde ne kadar çektiğinize bağlıdır. Aynı toplam kWh, farklı saat dağılımıyla farklı enerji bedeli üretir.

Aşağıdaki grafik, bir tesisin 12 aylık tüketimini gösteriyor. Aylık tüketim yaz aylarında yükselip kış sonunda düşüyor; Ağustostan Eylüle tüketim %21 azalmış (177.402 kWh'den 140.175 kWh'e).

Tüketim aydan aya değiştiği için, birim fiyat sabit kalsa bile aylık enerji bedeli değişir. PTF de her ay farklı bir ağırlıklı ortalama verdiği için fatura iki hareketin birleşimidir: tüketim ve birim fiyat.

Bu nedenle fatura artışına bakarken üç soruyu birlikte sormak gerekir: tüketim mi arttı, birim fiyat mı arttı, yoksa sözleşme koşulları mı değişti? Üçüne birlikte bakmadan teşhis konmaz.

Faturada PTF'ye nereye bakılır?

Faturada PTF izini sürmek için aşağıdaki kontrol listesi işe yarar:

• Dönem tüketimi (kWh): Faturadaki tüketim, sayaç verisiyle uyuşuyor mu?
• Enerji birim fiyatı: Marjsız ve marjlı fiyatı ayırabiliyor musunuz?
• Marj oranı: Sözleşmedeki oranla faturadaki oran aynı mı?
• Ağırlıklı PTF: Tedarikçinin kullandığı PTF, EPİAŞ Şeffaflık Platformu'ndaki saatlik verilerle ve sizin saatlik tüketiminizle yeniden hesaplandığında benzer çıkıyor mu?
• YEKDEM ve mahsuplaşma satırı: Önceki aydan gelen fark var mı?
• Diğer kalemler: Dağıtım, reaktif ve güç aşımı satırları ayrıca kontrol edildi mi?

Adım adım elle hesap için serbest piyasa faturası manuel hesaplama yazımıza, genel doğrulama için elektrik faturası doğrulama yazımıza bakabilirsiniz. Kendi tüketim ve fiyatlarınızla denemek için elektrik faturası hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Not: Faturadaki bir fark, tek başına dağıtım şirketinin ya da tedarikçinin hatası anlamına gelmez. Farkın kaynağı çoğu zaman saatlik tüketim dağılımı, yuvarlama ya da dönem kapanışıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

PTF ile SMF aynı şey midir?

Hayır. PTF gün öncesi piyasasında bir gün önceden oluşan saatlik fiyattır. SMF (Sistem Marjinal Fiyatı) ise gerçek zamanlı dengeleme güç piyasasında oluşur. Serbest tüketici faturasında enerji bedeli için esas olan PTF'dir; dengesizlik hesapları ayrı bir konudur.

PTF'yi nereden takip edebilirim?

EPİAŞ Şeffaflık Platformu'nda gün öncesi piyasası bölümünden saatlik PTF değerlerine ulaşabilirsiniz. Ertesi gün için kesinleşmemiş değerler öğleden sonra yayımlanır, kesinleşmiş değerler itiraz süreci sonrasında görünür.

PTF yüksekse faturam mutlaka yükselir mi?

Genellikle yükselir, ancak miktar tüketiminizin hangi saatlere yayıldığına bağlıdır. Fiyatın yüksek olduğu saatlerde az tüketen bir tesiste ağırlıklı ortalama, aritmetik ortalamadan düşük çıkabilir. Tersi de olabilir.

PTF'nin tavan ve taban fiyatı var mı?

Var. EPDK gün öncesi piyasası için asgari ve azami fiyat limiti belirler. Yazı tarihinde azami limit 4.500 TL/MWh, asgari limit 0 TL/MWh olarak uygulanıyor; limitler değişebildiği için güncel değeri EPDK ve EPİAŞ duyurularından kontrol edin.

Özet

PTF, gün öncesi piyasasında her saat için oluşan toptan elektrik fiyatıdır; faturaya tüketiminizle ağırlıklandırılmış ortalaması ve sözleşmedeki marjla yansır. Faturadaki değişimi anlamak için tüketimi, birim fiyatı ve sözleşme koşullarını birlikte değerlendirmek gerekir. Kendi tesisinizin rakamlarını görmek için fatura hesaplama aracını deneyebilir, Covolt'un sayaç verisinden gereksiz elektrik maliyetini bulup düşürmenize yardımcı olduğunu da hatırlayabilirsiniz.

Son güncelleme: Kasım 2026. Mevzuat ve tarifeler değişebilir; güncel değerler için kaynaklara bakın.