Puant saat tasarruf: yük kaydırma ve vardiya planı örneği

Puant saatte tüketimi kaydırmak, esnek bir yükü pahalı saatlerden (üç zamanlı tarifede 17:00-22:00) daha ucuz saatlere taşımak demektir. Puant saat tasarrufu, kaydırılan kWh ile iki dilim arasındaki birim fiyat farkının çarpımıyla hesaplanır. Üretimi aksatmadan kaydırılabilecek yük çoğu tesiste toplam tüketimin yalnızca bir bölümüdür; bu yüzden önce hangi yükün esnek olduğunu bulmak gerekir.

Bu yazıda önce puant diliminin ne olduğunu, sonra hangi yüklerin kaydırılabildiğini ve tasarrufun adım adım nasıl hesaplandığını örnek bir tesis üzerinden anlatıyoruz. Örnekteki fiyatlar varsayımdır; kendi tesisinizin değerleri sayaç verisi ve sözleşmenizle belirlenir.

Puant saat nedir ve hangi saatleri kapsar?

Puant saat, elektrik talebinin günün en yüksek olduğu dilim demektir. Üç zamanlı tarifede gün üçe ayrılır: gündüz 06:00-17:00, puant 17:00-22:00, gece 22:00-06:00. Bu saatler, sayaç saati sürekli yaz saatine göre güncellenmiş sayaçlar için yıl boyunca geçerlidir. Güncellenmemiş sayaçlarda ekim sonundan mart sonuna kadar dilimler bir saat kayar (gündüz 07:00-18:00, puant 18:00-23:00, gece 23:00-07:00).

Dilimlerin ayrıntısı için puant saat nedir sayfasına bakabilirsiniz. Burada önemli olan şu: sayacınızın hangi saat düzenine göre çalıştığını bilmeden kaydırma planı yapılamaz.

Serbest piyasada puant fiyatı nasıl oluşur?

Serbest tüketici olarak PTF artı marj ile elektrik alan bir tesiste, saatlik fiyat EPDK'nın sabit dilim fiyatından değil, piyasa takas fiyatından gelir. PTF (Piyasa Takas Fiyatı), gün öncesi piyasasında her saat için ayrı oluşur: günde 24, 30 günlük ayda 720 ayrı fiyat. Kaynak: EPİAŞ, Gün Öncesi Piyasası.

Bu, kaydırmanın değerinin tesisten tesise ve aydan aya değiştiği anlamına gelir. Akşam saatleri her gün pahalı olmayabilir. Sözleşmenizdeki fiyat yapısını okumak için elektrik sözleşmesinde önemli noktalar yazısı yardımcı olur. PTF'in faturaya nasıl yansıdığı ise serbest piyasa faturasını elle hesaplama yazısında adım adım gösterilir.

Tek zamanlı bir sözleşmede sabit fiyat varsa, kaydırmanın doğrudan bir enerji bedeli kazancı olmayabilir. Bu durumda kaydırma, daha çok demand (güç talebi) yönetimi açısından değerlendirilir.

Hangi yükler kaydırılabilir?

Kaydırılabilir yük, çalışma saati üretim kalitesini ve teslim süresini bozmadan değiştirilebilen yük demektir. Tesislerde genellikle şu yükler değerlendirilir:

Yük türü	Kaydırma esnekliği	Dikkat edilecek nokta
Hava kompresörü şarjı, hava deposu doldurma	Yüksek	Basınç düşmemeli
Su pompaları, depolama tankı doldurma	Yüksek	Tank hacmi yeterli olmalı
Soğuk depo ön soğutma	Orta	Ürün sıcaklık aralığı korunmalı
Toplu fırın, kurutma, ısıl işlem	Orta	Parti süresi ve vardiya uyumu
Akü, forklift şarjı	Yüksek	Vardiya başı doluluk
Sürekli proses hatları	Düşük	Kaydırma genellikle mümkün değil

Önce yükleri ayırmak gerekir: kaydırılabilenler, kaydırılamayanlar ve kısmen kaydırılabilenler. Sürekli çalışan bir proses hattını kaydırmayı planlamak yerine, depolama tamponu olan yüklerden başlamak daha gerçekçidir.

Kaydırma ile tasarruf nasıl hesaplanır?

Kaydırma tasarrufu, kaydırılan enerji miktarı ile iki dilim arasındaki marjlı birim fiyat farkının çarpımıdır. Örnekte aşağıdaki varsayımlar kullanıldı. Tüm değerler örnektir, ölçülmüş değildir.

• Kaydırılan yük: 400 kW sabit çekiş yapan bir hat, günde 5 saat puant diliminde çalışıyor.
• Çalışma günü: ayda 26 gün.
• Örnek PTF (marjsız): puant dilimi 3,40 TL/kWh, gece dilimi 2,40 TL/kWh.
• Marj: %6,5 (×1,065).

Hesap adımları:

1. Günlük kaydırılan enerji: 400 kW × 5 saat = 2.000 kWh.
2. Aylık kaydırılan enerji: 2.000 kWh × 26 gün = 52.000 kWh.
3. Marjsız fiyat farkı: 3,40 − 2,40 = 1,00 TL/kWh.
4. Marjlı fiyat farkı: 1,00 × 1,065 = 1,065 TL/kWh.
5. Aylık etki: 52.000 kWh × 1,065 TL/kWh = 55.380 TL (KDV hariç, yalnızca enerji bedeli).

Bu, hesaplanan bir potansiyeldir; gerçekleşen tasarruf değildir. Gerçek sonuç, o ayın saatlik fiyatlarına ve kaydırmanın gerçekten uygulanıp uygulanamadığına bağlıdır.

Vardiya planı ile kaydırma nasıl yapılır?

Vardiya planı ile kaydırma, esnek yükün başlangıç saatini vardiya düzenine göre öne ya da arkaya almak demektir. Aşağıdaki örnekte hat, akşam 17:00-22:00 yerine gece 23:00-04:00 arasında çalıştırılıyor. Diğer yükler yerinde kalıyor ve günlük toplam tüketim değişmiyor.

Grafikte örnek bir tesisin saatlik çekişi görülüyor: kaydırma öncesinde akşam 17:00-22:00 arasında oluşan tepe, kaydırma sonrasında gece saatlerine taşınıyor. Toplam günlük enerji iki durumda da 14.700 kWh'dir; yalnızca zamanlaması değişir. Veriler örnektir.

Uygulamada şu sırayla ilerlemek işe yarar:

1. Saatlik tüketim profilini çıkarın ve akşam tepesini görün.
2. Tepeye katkı veren yükleri tek tek ayırın.
3. Kaydırılabilir yükü ve kaydırılabileceği saat aralığını belirleyin.
4. Vardiya amirleriyle başlangıç saatini konuşun.
5. İlk ay sonunda profili yeniden çıkarıp sonucu karşılaştırın.

Kaydırmanın dikkat edilecek sınırları nelerdir?

Kaydırma her zaman kazandırmaz. Bazı durumlarda ek maliyet getirir ya da başka bir kalemi artırır.

• Gece vardiyası ek işçilik ve yan giderler getirebilir; bu, enerji kazancından düşülmelidir.
• Yüklerin aynı saate toplanması demand (güç talebi) tepesini yükseltebilir. Yeni tepe, sözleşme gücünüzü aşarsa aşım bedeli doğar. Ayrıntı için demand ve sözleşme gücü yazısına bakın.
• Ürün kalitesi, makine bakım aralığı ve güvenlik kuralları kaydırma saatini sınırlayabilir.
• Fiyat farkı yapısı değişebilir. PTF saatlik oluştuğu için gece her zaman ucuz olmayabilir.

Üç yönü birlikte düşünmek gerekir: tüketim, birim fiyat ve sözleşme. Biri iyileşirken diğeri kötüleşiyorsa net sonuç beklenenden küçük çıkabilir.

Kaydırma planı için kontrol listesi

Aşağıdaki liste, plana başlamadan önce yanıtlanması gereken soruları toplar.

• Sayacınızın saat düzeni nedir (güncellenmiş ya da güncellenmemiş)?
• Sözleşmeniz saatlik PTF'e mi, sabit fiyata mı bağlı?
• Akşam 17:00-22:00 arasında hangi yükler çalışıyor?
• Bu yüklerden hangisinin tamponu (depo, tank, basınç) var?
• Kaydırılan yük, gece yeni bir demand tepesi oluşturur mu?
• Ek işçilik ya da bakım maliyeti kaydırma kazancından küçük mü?
• Kaydırmanın sonucunu hangi ay, hangi veriyle karşılaştıracaksınız?

Sıkça Sorulan Sorular

Puant saat tasarrufu nasıl hesaplanır?

Kaydırılan kWh miktarı, iki dilim arasındaki birim fiyat farkıyla çarpılır. Örneğin 52.000 kWh ve 1,065 TL/kWh marjlı fark, aylık 55.380 TL'lik bir hesaplanan potansiyel verir. Bu rakam örnektir; sizin değeriniz saatlik fiyatlara bağlıdır.

Puant saat her zaman 17:00-22:00 midir?

Sayaç saati sürekli yaz saatine göre güncellenmiş sayaçlarda puant yıl boyunca 17:00-22:00'dir. Güncellenmemiş sayaçlarda ekim sonundan mart sonuna kadar dilimler bir saat kayar ve puant 18:00-23:00 olur. Hangi düzende olduğunuzu dağıtım şirketinden ya da sayaç verisinden öğrenebilirsiniz.

Hangi yükler vardiya planıyla kaydırılabilir?

Depolama tamponu olan yükler en uygun adaylardır: hava kompresörü şarjı, su pompaları, akü şarjı ve toplu ısıl işlemler. Sürekli proses hatlarında kaydırma genellikle mümkün değildir. Önce yükleri esnekliğe göre sınıflandırmak gerekir.

Kaydırma demand ve sözleşme gücünü etkiler mi?

Evet. Yükler başka bir saatte toplanırsa o saatte yeni bir güç tepesi oluşabilir. Bu tepe sözleşme gücünü aşarsa aşım bedeli doğar ve enerji kazancının bir kısmını götürebilir.

Özet

Puant saatte tüketimi kaydırmak, esnek yükü vardiya planıyla daha uygun saatlere taşımaktır. Kazanç, kaydırılan kWh ile iki dilimin birim fiyat farkından hesaplanır ve gece vardiyası maliyeti ile demand etkisi düşüldükten sonra değerlendirilir. Covolt, saatlik tüketim verisinden akşam tepesini ortaya çıkarır ve kaydırma hesabını yapmanızı sağlar; hangi yükün kaydırılacağına işletme karar verir. Kendi saatlik profilinizi çıkarmak için puant saat nedir sayfasından başlayabilirsiniz.

Son güncelleme: Kasım 2026. Mevzuat ve tarifeler değişebilir; güncel değerler için kaynaklara bakın.