SKDM nedir? 2026 kesin dönem ve elektrik tüketiminin rolü

SKDM (Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması), AB'ye ithal edilen bazı ürünlerin üretiminde salınan karbonu, AB içindeki üreticilerin karşılaştığı karbon maliyetine yaklaştıran bir düzenlemedir. Mekanizma 1 Ocak 2026'da kesin döneme geçti. Elektrik tüketimi bu hesapta "dolaylı emisyon" olarak yer alır; ancak her ürün grubunda değil.

Bu yazı, AB'ye ihracat yapan bir tesisin SKDM'de elektrikle ilgili neyi bilmesi gerektiğini Avrupa Komisyonu ve Ticaret Bakanlığı kaynaklarına dayanarak anlatır. Yazı hukuki ya da mali danışmanlık değildir; bağlayıcı yorum için ihracatçı birliğinize ve Ticaret Bakanlığı duyurularına bakın.

SKDM (CBAM) nedir ve neden çıkarıldı?

SKDM, AB'nin karbon kaçağını önlemek için kurduğu bir mekanizma demektir. Amaç, AB içinde üretilen ürünlerle ithal ürünler arasında karbon maliyeti açısından eşit rekabet koşulu oluşturmaktır.

Mekanizma çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre, elektrik ve hidrojen ithalatındaki gömülü karbonu fiyatlar. Düzenlemeyi kuran Tüzük, 16 Mayıs 2023'te AB Resmî Gazetesi'nde yayımlandı. Yani SKDM bir ülkeyi değil, ürünün içindeki emisyonu hedefler.

Yükümlülük AB'deki ithalatçıdadır. Türkiye'deki ihracatçı ise ithalatçısına tesis düzeyinde emisyon verisi sağlamak zorunda kalır. Bu yüzden konu, doğrudan ihracat yapan üreticiyi ilgilendirir.

2026'da ne değişti? Kesin dönem nedir?

Kesin dönem, SKDM'nin yalnızca raporlama aşamasından mali yükümlülük aşamasına geçtiği dönem demektir. Avrupa Komisyonu, SKDM'nin 1 Ocak 2026 itibarıyla kesin döneme girdiğini belirtiyor.

Geçiş dönemi 1 Ekim 2023'ten 31 Aralık 2025'e kadar sürdü ve bu dönemde ithalatçının yükümlülüğü bildirimle sınırlıydı. Kesin dönemde ise emisyonların yıllık beyan edilmesi ve karşılığında SKDM sertifikası teslim edilmesi gerekir.

2025 sonunda yürürlüğe giren basitleştirme düzenlemesi de önemlidir. Bu düzenleme, 17 Ekim 2025'te AB Resmî Gazetesi'nde yayımlanan Tüzük (AB) 2025/2083'tür. Çelik, alüminyum, gübre ve çimentoda ithalatçı başına yıllık 50 ton eşik getirdi. Bu eşiğin altındaki ithalatçılar yükümlülükten muaftır; eşik aşılırsa o yılın tüm ithalatı kapsama girer.

Hangi tarihler önemli?

Kesin dönemde takvim, ihracatçıdan veri isteyen AB'li ithalatçının takvimidir. Aşağıdaki tarihler Avrupa Komisyonu'nun Soru-Cevap belgesine dayanır.

Tarih	Ne olur?
1 Ocak 2026	Kesin dönem başlar; 2026'da ithal edilen ürünlerin gömülü emisyonu hesaba girer
1 Şubat 2027	SKDM sertifikalarının satışı başlar
30 Eylül 2027	Yetkilendirilmiş beyan sahipleri 2026 yılı için ilk yıllık beyanlarını verir

2026'da ithal edilen ürünler için emisyonun belirleneceği raporlama dönemi yasal olarak 2026 takvim yılıdır. Bu nedenle 2026 boyunca tesisin elektrik ve yakıt verisini düzenli tutması, 2027'deki beyanın dayanağını oluşturur.

Dolaylı emisyon nedir ve elektrikle ilişkisi nedir?

Dolaylı emisyon, üretimde tüketilen elektriğin santralde üretilirken saldığı karbon demektir. Komisyon bunu, SKDM kapsamındaki ürünlerin üretiminde tüketilen elektriğin üretimi olarak tanımlıyor. Doğrudan emisyon ise tesisin kendi proses ve yakıt kullanımından çıkar. Genel muhasebe dilinde dolaylı emisyon, Kapsam 2'ye karşılık gelir.

Dolaylı emisyon, ürünün üretiminde tüketilen elektrik miktarının uygulanabilir elektrik emisyon faktörüyle çarpılmasıyla bulunur. Burada iki girdi vardır: tüketilen kWh ve bir emisyon faktörü. Tüketim tesisin kendi verisidir. Faktör ise kurallara göre belirlenir.

Her üründe elektrik hesaba katılıyor mu?

Hayır. Dolaylı emisyon, yalnızca bu emisyonun kapsamda olduğu ürünler için hesaba girer. Komisyon'a göre dolaylı emisyonlar yalnızca çimento ve gübre için dikkate alınır. Rehber No. 1 de kesin dönemde dolaylı emisyonların yalnızca bu kapsamdaki ürünler için dikkate alındığını belirtir.

Demir-çelik, alüminyum ve hidrojende kapsam doğrudan emisyonlarla sınırlıdır. Ayrıca aglomere demir cevheri (CN 2601 12 00) da çimento ve gübre gibi dolaylı emisyonu içerir. Kesin ürün kodu listesi için Komisyon'un güncel belgelerine bakmak gerekir.

Ürün grubu	Dolaylı emisyon (elektrik) kapsamda mı?
Çimento	Evet
Gübre	Evet
Demir-çelik (çoğu kod)	Şimdilik hayır, yalnızca doğrudan
Alüminyum	Şimdilik hayır, yalnızca doğrudan
Hidrojen	Şimdilik hayır, yalnızca doğrudan

Bu tablo bugünkü durumu gösterir ve değişebilir. Komisyon, 2026'daki deneyime dayanarak SKDM'yi 2027'ye kadar yeniden gözden geçirip düzenleyeceğini belirtiyor. Dolaylı emisyonların kapsamının genişletilmesi de bu değerlendirmenin konularından biridir.

Elektrik emisyon faktörü nasıl belirlenir?

Genel kural, varsayılan değerlerin kullanılmasıdır. Dolaylı emisyonda gerçek değerler yalnızca belirli koşullar sağlandığında raporlanabilir.

Faktör, tüketilen elektriği sağlayan şebekenin emisyon faktörü ya da kurallara uygun kullanıldığında gerçek bir elektrik emisyon faktörü olabilir. Gerçek değer için örnek koşullar vardır: tesisle üretim kaynağı arasında doğrudan teknik bağlantı ya da üçüncü ülkedeki bir üreticiyle yapılmış elektrik alım anlaşması.

Bu nedenle sadece elektrik faturasına bakmak yetmez. Hangi şebekeden, hangi sözleşmeyle, hangi miktarda elektrik çekildiği belgelenebilir olmalıdır. Güncel emisyon faktörü değerleri ve hangi değerin uygulanacağı için Avrupa Komisyonu'nun yayımladığı varsayılan değer tablolarına ve Ticaret Bakanlığı duyurularına bakın. Faturadaki kalemleri ayrıştırmak için elektrik faturası okuma rehberine göz atabilirsiniz.

İhracatçı tesis için kontrol listesi

Aşağıdaki liste, elektrik verisi açısından hazırlık için bir başlangıçtır. Sıra önem sırası değildir.

1. Ürününüzün CN kodunu ve bu kodda dolaylı emisyonun kapsamda olup olmadığını AB'li ithalatçınızla birlikte teyit edin.
2. 2026 takvim yılı için tesisin aylık elektrik tüketimini (kWh) üretim miktarıyla birlikte tutun.
3. Birden fazla ürün üretiliyorsa elektriğin ürünlere nasıl dağıtıldığını yazılı bir yönteme bağlayın.
4. Elektriği şebekeden mi, doğrudan bağlantılı bir kaynaktan mı, alım anlaşmasıyla mı aldığınızı belgeleyin.
5. Kendi GES'iniz varsa üretimin ne kadarının tesiste tüketildiğini ayrı kayda alın.
6. İthalatçınızdan hangi formatta ve hangi tarihe kadar veri beklediğini yazılı isteyin.
7. Doğrulama sürecinin, yani emisyon verisinin bağımsız bir doğrulayıcı tarafından kontrol edilmesinin, veriden ne beklediğini öğrenin.

Madde 2 ve 5 doğrudan sayaç verisine dayanır. Tüketim değerleri saatlik ya da aylık düzenli tutulmuşsa, ithalatçıya vereceğiniz veri de daha tutarlı olur. Bu konuda karbon salımı takibi çözümümüz, sayaç verisinden tesisin emisyon tablosunu çıkarmaya yardımcı olur.

Türkiye'deki ihracatçı açısından ne söylenebilir?

Ticaret Bakanlığı SKDM konusunda bilgi dokümanları, Sıkça Sorulan Sorular ve webinar materyalleri yayımlıyor. Bakanlığın duyuru sayfasında 7 Mayıs 2026 tarihli webinar materyalleri ve güncellenen sıkça sorulan sorular dokümanı yer alıyor. Avrupa Komisyonu ayrıca 14 Ağustos 2026'da kesin döneme yönelik on rehber doküman yayımladı.

Türkiye'nin ulusal karbon fiyatlandırması konusu ayrı bir başlıktır. SKDM kurallarına göre ithalatçılar, üretici ülkede karbon ücreti ödendiğini doğrulanmış bilgiyle kanıtlarsa bu bedeli ödemelerinden düşebilir. Bu hükmün Türkiye için nasıl işleyeceği, ulusal sistemin ayrıntılarına bağlıdır; bu yazıda yorum yapılmıyor.

Sıkça Sorulan Sorular

SKDM 2026'da ihracatçıdan ne istiyor?

SKDM'de yükümlülük AB'deki ithalatçıdadır. İhracatçı ise ürünün gömülü emisyonunu hesaplamak için tesis verisini ithalatçıya sağlar. Hangi verinin hangi formatta istendiğini ithalatçınızla netleştirmeniz gerekir.

Elektrik tüketimi her ürün için SKDM hesabına giriyor mu?

Hayır. Kesin dönemde dolaylı emisyon, kapsamda olan ürünler için hesaba girer. Komisyon belgelerine göre bunlar çimento ve gübredir; demir-çelik ve alüminyumda şimdilik yalnızca doğrudan emisyon vardır.

SKDM sertifikaları ne zaman satın alınacak?

Komisyon'a göre sertifika satışı 1 Şubat 2027'de başlıyor. 2026 ithalatı için ilk yıllık beyan 30 Eylül 2027'ye kadar verilecek. Tarihler değişebileceği için güncel durumu Komisyon'un SKDM sayfasından kontrol edin.

Yenilenebilir elektrik kullanmak emisyonu otomatik düşürür mü?

Hayır. Genel kural varsayılan değer kullanmaktır. Gerçek faktör ancak doğrudan teknik bağlantı ya da elektrik alım anlaşması gibi koşullar sağlandığında ve belgelendiğinde kullanılabilir. Bu koşullar için ithalatçınıza ve doğrulayıcınıza danışın.

50 tonluk eşik elektriği de kapsıyor mu?

Eşik, çelik, alüminyum, gübre ve çimento ithalatı içindir. Elektrik ve hidrojen için bu eşik uygulanmaz. Eşik, ithalatçı bazında yıllık toplam net kütleye bakar.

Özet

SKDM, 2026'dan beri AB'ye ihracatta mali yükümlülük doğuran bir düzenlemedir. Elektrik tüketimi bu hesapta dolaylı emisyon olarak yer alır; ancak şimdilik yalnızca çimento ve gübre gibi kapsamdaki ürünlerde. İlk beyan 30 Eylül 2027'de verilecek; bu yüzden 2026 verisinin düzenli tutulması önemlidir.

Elektrik tüketim verinizi sayaçtan düzenli toplayıp emisyona çevirmek için karbon salımı takibi çözümüne bakabilirsiniz.

Son güncelleme: Kasım 2026. Mevzuat ve tarifeler değişebilir; güncel değerler için kaynaklara bakın.