Tek Terim Çift Terim Farkı ve Eşik Hesabı

Tek terim çift terim farkı şudur: tek terimli tarifede dağıtım bedeli yalnızca çekilen kWh üzerinden, çift terimli tarifede ise hem kWh hem sözleşme gücü (kW) üzerinden hesaplanır. Çift terimli tarife, tesis sözleşme gücünün belirli bir oranının üzerinde sürekli çalışıyorsa avantajlı olur; altında kalıyorsa tek terimli tarife daha ucuz çıkar. Bu oran bir eşik formülüyle hesaplanır ve aşağıda adım adım gösteriliyor.

Yazıdaki sayısal örnekte kullanılan birim fiyatlar varsayımsaldır, güncel tarife değildir. Kendi tesisiniz için güncel değerleri EPDK tarife tablosundan alıp aynı formüle koymanız gerekir.

Tek terimli ve çift terimli tarife nedir?

Tek terimli tarife, dağıtım bedelinin yalnızca çekilen enerji miktarına (kWh) bağlı olduğu tarife sınıfı demektir. Çift terimli tarife ise sözleşme gücü karşılığı kW üzerinden alınan bedele ek olarak tüketilen kWh üzerinden de bedel alınan tarife sınıfı demektir. Yönetmelik, çift terimli tarifeyi bu iki bileşenle tanımlar.

Pratikte fark şudur: tek terimli tarifede kWh başına dağıtım bedeli daha yüksektir, ama sabit bir güç kalemi yoktur. Çift terimli tarifede kWh başına dağıtım bedeli daha düşüktür, ama tesis ne kadar kullanırsa kullansın sözleşme gücü için aylık bir bedel ödenir. Bu kalem EPDK tabloları dipnotunda da ayrı tutulur: güç bedeli kWh fiyatıyla toplanmaz, faturaya ayrı satır olarak girer.

Sözleşme gücünün ne olduğunu ayrıca sözleşme gücü nedir sayfasında bulabilirsiniz. Tarife sınıflarının genel görünümü için elektrik tarife türleri sayfasına bakabilirsiniz.

Güç bedeli nedir ve nasıl hesaplanır?

Güç bedeli, çift terimli tarifedeki kullanıcıdan sözleşme gücü (kW) başına alınan sabit aylık bedel demektir. Hesabı basittir: sözleşme gücü (kW) ile EPDK'nın belirlediği güç bedeli birim fiyatı çarpılır.

Bu bedel tüketimden bağımsızdır. Tesis bir ay hiç çalışmasa bile sözleşme gücü kadar güç bedeli ödenir. Bu yüzden sözleşme gücünü gereğinden yüksek seçmek çift terimli tarifede doğrudan maliyet demektir.

Sözleşme gücünün aşılması da ayrı bir kalem doğurur. Güç aşım bedeli, çift terimli kullanıcılarda güç bedelinin iki katı olarak uygulanır. Mevzuata göre sözleşme gücünün en fazla %10'u kadar fazla güç çekmeye izin verilir. Aşım art arda iki fatura döneminde sürerse yeni güce göre sözleşme yapılması gerekir. Konuyu daha ayrıntılı görmek için demand, sözleşme gücü ve aşım bedeli yazısına bakabilirsiniz.

Çift terimli tarife ne zaman avantajlıdır?

Çift terimli tarife, ortalama saatlik tüketimin sözleşme gücüne oranı belli bir eşiğin üzerindeyse avantajlıdır. Bu oran kullanım oranı olarak adlandırılır ve şöyle hesaplanır: aylık kWh tüketimi, sözleşme gücü ile aydaki saat sayısının çarpımına bölünür.

Mantık şudur. Çift terimli tarife kWh başına tasarruf sağlar, ama sabit bir güç bedeli getirir. Çok kWh çeken tesis, kWh başına kazancı güç bedelinin üzerine çıkarır. Az kWh çeken tesis ise güç bedelini çıkaramaz.

Eşit maliyet noktasını bulmak için iki tarifenin toplam bedeli eşitlenir. Bu hesapta aşağıdaki gösterimler kullanılır:

P: sözleşme gücü (kW)
g: güç bedeli (TL/kW-ay)
d_tek: tek terimli dağıtım bedeli (TL/kWh)
d_çift: çift terimli dağıtım bedeli (TL/kWh)
E: aylık tüketim (kWh)
S: aydaki saat sayısı (30 günlük ayda 720)

Eşik kullanım oranı: u* = g / (S × (d_tek − d_çift)). Kullanım oranı u*'ın üzerindeyse çift terimli, altındaysa tek terimli tarife daha ucuzdur.

Eşik hesabı adım adım nasıl yapılır?

Eşik hesabı dört adımda yapılır. Aşağıdaki sayılar varsayımsal örnektir: 1.000 kW sözleşme gücü, 100 TL/kW-ay güç bedeli, 1,00 TL/kWh tek terimli ve 0,60 TL/kWh çift terimli dağıtım bedeli. Güncel EPDK değerleri farklıdır.

Çift terimli aylık maliyet: güç bedeli + enerji kalemi. Güç bedeli 1.000 × 100 = 100.000 TL'dir. Enerji kalemi 0,60 × E olur.
Tek terimli aylık maliyet: 1,00 × E.
İkisini eşitleyin: 100.000 + 0,60 × E = 1,00 × E. Buradan E = 100.000 / 0,40 = 250.000 kWh bulunur.
Kullanım oranına çevirin: 250.000 / (1.000 × 720) = 0,347. Eşik yaklaşık %34,7'dir.

Bu varsayımla 1.000 kW sözleşme gücü olan bir tesis, 30 günlük ayda yaklaşık 250.000 kWh'in altında çekiyorsa tek terimli, üzerinde çekiyorsa çift terimli tarife daha düşük dağıtım maliyeti verir.

Kullanım oranı	Aylık tüketim (kWh)	Tek terimli (TL)	Çift terimli (TL)	Ucuz olan
%10	72.000	72.000	143.200	Tek
%20	144.000	144.000	186.400	Tek
%30	216.000	216.000	229.600	Tek
%40	288.000	288.000	272.800	Çift
%50	360.000	360.000	316.000	Çift
%60	432.000	432.000	359.200	Çift

Varsayımsal örnek; yalnızca dağıtım bedeli, KDV hariç. Güç aşımı yok kabul edilmiştir.

Kullanım oranına göre aylık dağıtım maliyeti (varsayımsal örnek, 1.000 kW) · Kaynak: Varsayımsal örnek: 1.000 kW, güç bedeli 100 TL/kW-ay, tek terim 1,00 TL/kWh, çift terim 0,60 TL/kWh, 720 saat. Gerçek tarife değildir.

Grafik, kullanım oranı arttıkça tek terimli maliyetin çift terimliye göre daha dik yükseldiğini ve iki çizginin yaklaşık %34,7'de kesiştiğini gösterir.

Kullanım oranı nasıl bulunur ve eşik neden değişir?

Kullanım oranı, tesisin aylık tüketimini sözleşme gücünün teorik olarak çekebileceği azami enerjiye bölerek bulunur. Bu azami enerji, sözleşme gücü ile aydaki saat sayısının çarpımıdır. 30 günlük ayda saat sayısı 720'dir.

Eşik tek bir sayı değildir. Üç şeye bağlıdır:

Güç bedeli ile dağıtım bedeli farkı. EPDK bu kalemleri her dönem yeniden yayımlar. Güç bedeli yükselirse eşik de yükselir.
Abone grubu. Sanayi, ticarethane ve diğer gruplar için birim bedeller farklıdır.
Tesisin yük profili. Aynı aylık tüketim, düzgün yayılmış bir yükle de kısa süreli yüksek talepten de oluşabilir. Çift terimlide kısa süreli bir tepe sözleşme gücünü aştırabilir.

Bu yüzden eşik her tarife değişikliğinde yeniden hesaplanmalıdır. Güncel birim bedeller için EPDK tarife tablolarına bakın; kaynaklar bölümünde bağlantısı var.

Faturada nereye bakılır? Kontrol listesi

Kendi tesisiniz için karşılaştırmayı yapmadan önce faturada şu kalemleri bulun:

Sözleşme gücü (kW). Fatura ya da abonelik sözleşmesinde yazar.
Tarife sınıfı. Tek terimli mi çift terimli mi olduğu faturada belirtilir.
Dağıtım bedeli (kr/kWh). Dönem tarife tablosundaki değerle karşılaştırın.
Güç bedeli ve varsa güç aşım bedeli. Yalnızca çift terimlide görünür.
12 aylık tüketim ve en yüksek talep (demand). Mevsimsel dalgalanma eşiğin iki yanına da düşebilir.
Reaktif oran. Reaktif sınır aşımı ayrı bir maliyet kalemidir; bunu kompanzasyon yazısında bulabilirsiniz.

Aylık değil, 12 aylık bakmak önemlidir. Yaz aylarında kullanım oranı eşiğin üzerinde, kış aylarında altında olan tesislerde yıllık toplam karar verdirir. Tarife sınıfı değişikliği ise dağıtım şirketine başvuruyla yapılır; koşullar için dağıtım şirketinize ve EPDK usul ve esaslarına bakın.

Fatura kalemlerini genel olarak okumak için elektrik faturası okuma rehberi yazısı yardımcı olur.

Tarife seçerken sık yapılan hatalar nelerdir?

Tarife seçiminde en sık görülen hata, yalnızca bir aya bakarak karar vermektir. Tek bir ayın kullanım oranı yıllık tabloyu yansıtmaz.

İkinci hata sözleşme gücünü gereğinden yüksek bırakmaktır. Çift terimlide her ay kullanılmayan kapasite için de güç bedeli ödenir. Ayrıca sözleşme gücü artırılınca güvence bedeli de değişir.

Üçüncü hata, sözleşme gücünü dar tutmaktır. Çift terimlide aşım güç bedelinin iki katıyla faturalanır; kısa süreli tepeler bile maliyeti değiştirebilir.

Dördüncü hata, yalnızca dağıtım bedeline bakmaktır. Fatura artışının sebebi tüketim, birim fiyat ya da sözleşme olabilir; üçüne birlikte bakmak gerekir. Genel fatura hataları için elektrik faturalarında en sık yapılan 7 hata yazısına göz atabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Tek terimli tarifede güç bedeli var mı?

Hayır. Tek terimli tarifede dağıtım bedeli yalnızca çekilen kWh üzerinden hesaplanır ve ayrıca güç bedeli ya da güç aşım bedeli uygulanmaz. Güç bedeli yalnızca çift terimli tarife sınıfına özgüdür.

Çift terimli tarifede sözleşme gücünü aşarsam ne olur?

Sözleşme gücünün en fazla %10'u kadar fazla güç çekmeye izin verilir. Aşım için ayrıca güç aşım bedeli ödenir; bu bedel çift terimli kullanıcılarda güç bedelinin iki katı olarak uygulanır. Birbirini izleyen iki fatura döneminde aşım sürerse yeni güce göre sözleşme yapılması gerekir.

Kullanım oranım eşiğin hemen yakınındaysa hangisini seçmeliyim?

Eşik civarında iki tarife arasındaki fark küçüktür. Bu durumda 12 aylık tüketim, en yüksek talep ve olası güç aşımı riski belirleyici olur. Karar sizindir; hesabı güncel EPDK birim bedelleriyle yapmanız yeterlidir.

Eşik değeri her tesis için aynı mıdır?

Hayır. Eşik, güç bedeli ile iki tarife arasındaki dağıtım bedeli farkına bağlıdır. Bu değerler abone grubuna ve döneme göre değişir; dolayısıyla eşik de değişir.

Özet

Çift terimli tarife, sözleşme gücüne göre yüksek kullanım oranı olan tesislerde, tek terimli tarife düşük kullanım oranı olan tesislerde dağıtım maliyetini düşürür. Eşik, güç bedeli ile iki tarife arasındaki kWh bedeli farkından hesaplanır ve her tarife döneminde yeniden bakılmalıdır. Kendi sözleşme gücünüzü ve 12 aylık tüketiminizi güncel EPDK değerleriyle karşılaştırarak karar verebilirsiniz.

Tarife sınıfı ve sözleşme gücü hesabını tesisinizin verisiyle yapmak için tarife optimizasyonu çözümümüze bakabilirsiniz.

Son güncelleme: Kasım 2026. Mevzuat ve tarifeler değişebilir; güncel değerler için kaynaklara bakın.

Tek terim çift terim farkı: hangi kullanım oranında kazandırır?