YEKDEM tahmini ile kesin fiyat farkı faturaya nasıl yansır?

Elektrik faturanızda bazı ay "YEKDEM mahsuplaşma" ya da "YEKDEM farkı" gibi bir satır görürsünüz. Tüketiminiz aynı kalsa da bu satır toplamı yukarı ya da aşağı oynatabilir.

Satır bir hata ya da ek bir ücret değildir. Faturaya önce tahmini bir YEKDEM fiyatının yazılmasının, sonra kesin fiyat belli olunca farkın düzeltilmesinin sonucudur.

Bu yazıda satırın ne zaman geldiğini, neden geldiğini ve hangi yönde olabileceğini kavram düzeyinde anlatıyoruz. Amaç, satırı gördüğünüzde ne olduğunu bilmeniz ve faturayı doğru okumanızdır.

YEKDEM nedir, faturaya neden girer?

YEKDEM, Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizması'nın kısaltmasıdır. Rüzgâr, güneş, hidroelektrik, jeotermal ve biyokütle gibi kaynaklardan elektrik üreten santrallere belirli bir destek verilen bir sistemdir. Mekanizmanın tanımı ve işleyişi, YEK Destekleme Mekanizması'nı düzenleyen yönetmelikte yer alır.

Bu desteğin maliyeti piyasadaki tedarikçilere yansıtılır. Tedarikçi de bunu elektrik sattığı tüketicilere fatura kalemi olarak taşır. Yani YEKDEM satırı, sizin tedarikçinizin kararı değil, piyasa işleyişinin bir parçasıdır.

Önemli nokta şudur: YEKDEM bedeli sabit değildir. Her ay yeniden belirlenir.

Tahmini fiyat neden önce gelir?

Bir ayın gerçek YEKDEM maliyeti, ay bittikten sonra yapılan piyasa uzlaştırmasıyla kesinleşir. Oysa fatura çoğu zaman ayın hemen ardından, bu kesinleşme tamamlanmadan düzenlenir.

Bu yüzden faturaya önce tahmini fiyat yansır. Tahmini fiyat, o ay için öngörülen YEKDEM birim bedelidir. Fatura kesilirken elde olan en iyi bilgiyle hesaplanır, ama henüz son söz değildir.

Sonuç olarak ilgili ayın faturasındaki YEKDEM tutarı, kesin değil öngörülen bir rakama dayanır.

Kesin fiyat açıklanınca ne olur?

Ay kapanıp uzlaştırma tamamlandığında kesin YEKDEM fiyatı açıklanır. Artık elimizde iki değer vardır:

• Faturaya yazılan tahmini fiyat
• Sonradan belli olan kesin fiyat

İkisi arasındaki fark, bir sonraki faturada mahsuplaşma satırı olarak gelir. Mahsuplaşma, daha önce eksik ya da fazla yansıtılan tutarın sonraki dönemde denkleştirilmesi demektir.

Yani düzeltme geriye dönük bir ödeme çağrısı olarak değil, bir sonraki fatura döneminin içinde bir satır olarak görünür.

Satır hangi yönde gelir?

Satır iki yönde olabilir ve yön, tahminin kesin fiyata göre nerede kaldığına bağlıdır.

• Tahmin kesin fiyatın altında kaldıysa: Faturaya eksik yansıyan tutar vardır. Mahsuplaşma satırı faturaya ek bir kalem olarak gelir.
• Tahmin kesin fiyatın üstünde kaldıysa: Faturaya fazla yansıyan tutar vardır. Mahsuplaşma satırı faturayı azaltan, iade niteliğinde bir kalem olarak gelir.

Hangi yönde geleceğini fatura gelmeden bilmek mümkün değildir. Çünkü kesin fiyat, ay kapanmadan belli olmaz. Satırın işareti, o ayın piyasa sonuçlarına bağlıdır.

Bir başka nokta: Satırın büyüklüğü iki şeye bağlıdır. Birincisi tahmin ile kesin fiyat arasındaki fark, ikincisi de o ay tükettiğiniz enerji miktarıdır. Aynı birim fark, daha çok tüketen tesiste faturaya daha fazla yansır.

Hesap mantığı

Rakam vermeden mantığı şöyle özetleyebiliriz:

1. Ay içinde tüketim ölçülür.
2. Fatura, tahmini YEKDEM birim bedeli ile tüketimin çarpımına dayanır.
3. Ay kapanır, uzlaştırma biter, kesin birim bedel açıklanır.
4. Kesin ile tahmini birim bedel arasındaki fark bulunur.
5. Bu fark, o aya ait tüketimle çarpılır.
6. Çıkan tutar, bir sonraki faturaya mahsuplaşma satırı olarak eklenir ya da o faturadan düşülür.

Dikkat edilecek ayrıntı: Mahsuplaşma satırı, geldiği ayın tüketimiyle değil, bir önceki ayın tüketimiyle ilgilidir. Bu yüzden bir ay tüketiminiz düştüyse bile önceki ayın yüksek tüketimine ait bir fark satırı faturada görünebilir. Bu, birim fiyat ve miktar etkisini birbirinden ayırmayı zorlaştırır.

Faturada nereye bakılır?

Faturayı okurken şu sırayla ilerlemek işe yarar:

• YEKDEM satırının adı: "YEKDEM bedeli" ile "YEKDEM mahsuplaşma/fark" ayrı kalemlerdir. Hangisine baktığınızı netleştirin.
• Mahsuplaşmanın hangi döneme ait olduğu: Satır bir önceki aya mı bağlı, belirtilmiş mi bakın.
• Satırın işareti: Artı mı (faturaya eklenen), eksi mi (faturadan düşen)?
• Tüketimdeki değişim: Bu ayki tüketim ile mahsuplaşmaya konu olan ayın tüketimini yan yana koyun.
• Birim fiyat ve sözleşme satırları: Toplam artışın nedeni tüketim, birim fiyat ya da sözleşme olabilir. YEKDEM farkı bunlardan yalnızca biridir.

Bu son madde önemlidir. Bir faturadaki artışa tek kalemle teşhis konmaz. Tüketime, birim fiyata ve sözleşmeye birlikte bakmak gerekir.

Sıkça sorulan sorular

YEKDEM mahsuplaşma satırı bir ceza mıdır? Hayır. Ceza değil, düzeltmedir. Tahmini ile kesin fiyat arasındaki farkın bir sonraki faturada denkleştirilmesidir. Yönü artı da olabilir, eksi de.

Mahsuplaşma satırını önceden tahmin edebilir miyim? Tutarını önceden bilmek mümkün değildir, çünkü kesin fiyat ay kapanınca belli olur. Ancak satırın nasıl oluştuğunu bilmek, faturayı geldiğinde doğru yorumlamanızı sağlar.

Her ay mahsuplaşma satırı gelir mi? YEKDEM bedeli her ay yeniden belirlendiği için mekanizma her ay işler. Satırın faturada görünüp görünmediği ve tutarı, fatura düzenine ve o ayın farkına göre değişir. Kendi faturanızdaki gösterimi tedarikçinizin fatura açıklamasından doğrulayın.

Bu fark dağıtım şirketinden mi kaynaklanır? Hayır. YEKDEM, piyasa uzlaştırması sonucu oluşan ayrı bir kalemdir. Dağıtım bedeliyle karıştırılmamalıdır.

Kapanış

YEKDEM mahsuplaşma satırı, bir ayın tahmini ile kesin fiyatı arasındaki farkın bir sonraki faturada kapatılmasıdır. Neden geldiğini ve hangi yönde olabileceğini bildiğinizde, fatura toplamındaki oynamayı doğru kaleme bağlayabilirsiniz.

Son faturanızı birlikte inceleyelim. Ücretsiz analiz için covolt.com.tr